بهترین کودها برای چغندر

بهترین کودها برای چغندر و مدیریت تغذیه در تمام مراحل رشد

چغندر (Beet) یکی از محصولات مهم در کشاورزی است که برای تولید قند، خوراک انسان و دام کشت می‌ شود. استفاده از بهترین کودها برای چغندر برای رسیدن به عملکرد بالا و کیفیت مطلوب، مدیریت صحیح تغذیه گیاه از مرحله آماده‌ سازی زمین تا پس از برداشت ضروری است.

 آماده‌سازی زمین قبل از کاشت

هدف از آماده سازی زمین، بهبود ساختار خاک، افزایش حاصلخیزی اولیه و فراهم‌ سازی شرایط مناسب جوانه‌ زنی است.

بهترین کودها برای چغندر

اقدامات و کودهای پیشنهادی

نوع کود مقدار تقریبی نکات
  • کود حیوانی (دامی) کاملاً پوسیده ۲۰ تا ۳۰ تن در هکتار. کاربرد: افزایش ماده آلی خاک، بهبود تهویه.
  • کود فسفاته (سوپرفسفات تریپل یا فسفات دی‌ آمونیوم) ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار. کاربرد: تامین فسفر اولیه، رشد ریشه ها، عنصر ضروری برای فتوسنتز و تولید انرژی (ATP) در گیاه.
  • کود ۱۰-۵۲-۱۰ به استقرار قوی سیستم ریشه‌ ای کمک کرده و همچنین برای جذب آب و مواد مغذی در آینده ضروری است.
  • کود پتاسیم مانند سولفات پتاسیم ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار. کاربرد: بهبود استحکام ریشه، افزایش کیفیت قند، بهبود مراحل زایشی و باردهی.
  • آهک کشاورزی (در صورت اسیدی بودن خاک) طبق آزمون خاک تنظیم pH خاک.
  • هیومیک اسید و فولویک اسید: این مواد به بهبود ساختار خاک، کاهش شوری و افزایش جذب مواد مغذی توسط ریشه کمک می‌ کنند.
  • کودهای کامل NPK (متعادل): برخی منابع توصیه می‌ کنند از کودهای NPK با نسبت ۲۰-۲۰-۲۰ یا مشابه آن، قبل از کاشت به صورت خاکی استفاده شود تا مواد مغذی اولیه برای شروع رشد فراهم گردد.

نکات مهم

  • کوددهی بذر مال (قبل از کاشت): قرار دادن بذر چغندر قند در محلول‌ های ضد عفونی مانند کود فسفیت پتاسیم می‌تواند از بروز بیماری‌ های قارچی جلوگیری کند.
  • تحلیل خاک پیش از کشت، بهترین راهنما برای تعیین دقیق نیاز به کودها است.

 مرحله کاشت تا جوانه‌ زنی

در این مرحله، کودها باید رشد اولیه و ریشه‌ زایی در گیاه را تقویت کنند.
کودهای مناسب:
  • فسفر محلول در آب (مانند مونو آمونیوم فسفات): به صورت محلول‌ پاشی یا آبیاری اولیه برای تسریع جوانه‌ زنی.
  • بیو استارتر یا محرک رشد حاوی ریزمغذی‌ ها (شامل آهن، روی، منگنز، مولیبدن): برای کمک به جوانه زدن قوی و ریشه‌ زایی اولیه.

 مرحله ۲ تا ۸ برگی (رشد رویشی)

هدف از استفاده از کودها در این مرحله، افزایش سطح برگ، توسعه ریشه و تقویت رشد سریع است.

بهترین کودها برای رشد رویشی چغندر

  • اوره (کود نیتروژنه) سرک یا آبیاری ۵۰ تا ۷۰ کیلوگرم در هکتار (مرحله اول).
  • سولفات روی و آهن محلول‌ پاشی ۲ تا ۳ نوبت.
  • اسید هیومیک یا فولویک اسید محلول‌ پاشی یا آبیاری ۵ تا ۱۰ لیتر در هکتار.
  • کودهای کامل NPK (۲۰-۲۰-۲۰) به همراه فعال‌ کننده و ریزمغذی‌ ها (آهن، روی، منگنز، منیزیم، بر و…): به صورت محلول‌ پاشی و اسید هیومیک به صورت آبیاری می‌تواند به رشد بهتر کمک کند.
  • کودهای حاوی آمینو اسید: برای تحریک رشد و افزایش مقاومت گیاه در برابر تنش‌ ها بسیار مهم و مفید است.
  • جلبک دریایی: به عنوان محرک رشد و بهبود جذب مواد مغذی می تواند تاثیر خوبی در رشد رویشی داشته باشد.
هشدار: مصرف بیش‌ از‌ حد نیتروژن باعث کاهش درصد قند می‌ شود. لازم است تا مقدار مصرف به دقت مدیرت و کنترل شود.
بهترین کودها برای چغندر

مرحله رشد ریشه و ذخیره قند (۴۰ تا ۸۰ روز پس از کاشت)

در این مرحله هدف ار استفاده از کودها، افزایش اندازه ریشه، ذخیره قند و بهبود کیفیت محصول در چغندر است.

بهترین کودها برای چغندر در مرحله افزایش قند

پتاسیم

پتاسیم (عنصر کلیدی): پتاسیم مهمترین کود در افزایش وزن و کیفیت غده چغندر (عیار قند) است. نقش اساسی در انتقال قند از برگ‌ ها به سمت غده دارد.

  • کود پتاس بالا شوک (۶۰ درصد پتاسیم): جذب عالی و سریع دارد و رشد چغندر را متحول می‌ کند. مقدار مصرف  ۵ تا ۲۰ لیتر در هکتار (محلول‌ پاشی یا کود آبیاری، بسته به دستور العمل). معمولاً برای محلول‌ پاشی ۱ تا ۳ لیتر در ۴۰۰ لیتر آب توصیه می‌ شود.
  • کودهای پتاسیمی با حلالیت بالا (مانند سولوپتاس): به صورت آبیاری می‌ توانند استفاده شوند. مقدار مصرف پیشنهادی،۲۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار توصیه می شود.
  • کود ۳۶-۱۲-۱۲: این مرحله اوج نیاز چغندر قند به پتاسیم است. پتاسیم به انتقال قندهای تولید شده در برگ‌ ها به سمت غده کمک کرده و باعث افزایش حجم و وزن غده و در نهایت افزایش عیار قند می‌شود.
  • سیلیکات پتاسیم: می‌تواند به صورت محلول‌ پاشی در طول دوره رشد غده مصرف شود و به افزایش عیار قند کمک می‌کند. مقدار توصیه شده حدود  ۳ تا ۵ لیتر در هکتار است. بهترین روش مصرف به صورت کود آبیاری در چندین نوبت (هر ۱۵ تا ۲۰ روز یکبار) یا محلول‌ پاشی است. این مرحله اوج نیاز به پتاسیم است.
  • سولفات پتاسیم برای افزایش کیفیت قند ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار.
  • بور (B) محلول‌ پاشی ۲ تا ۳ نوبت ۱ تا ۲ لیتر در هکتار.
  • آمینو اسید یا جلبک دریایی (Ascophyllum) افزایش جذب عناصر ۱ تا ۲ نوبت محلول‌ پاشی.

فسفر

در این مرحله نیز فسفر برای افزایش تعداد و رشد غده‌ ها مهم است.

  • عناصر ریز مغذی: مانند بر، منیزیم و منگنز که برای تولید قند و سلامت کلی گیاه ضروری هستند.
  • نکته مهم: در این مرحله، مصرف کودهای نیتروژنی باید به حداقل برسد، زیرا نیتروژن زیاد می‌تواند باعث افزایش رشد برگ و کاهش انتقال مواد قندی به ریشه (کاهش عیار قند) شود.

پیش از برداشت (۱۰ تا ۱۵ روز قبل)

هدف اصلی در این مرحله، افزایش درصد قند و کاهش نیترات باقی‌ مانده در گیاه است.
توصیه ها:
توقف مصرف نیتروژن و همچنین محلول‌ پاشی با پتاس بالا یا کودهای افزایش‌دهنده BRIX (شاخص قند).

مصرف کودهای پتاس بالا (با تاکید بر کیفیت و عیار قند) به شرح ذیل توصیه می شود:

  • مقدار: ۵ تا ۱۵ لیتر در هکتار از کودهای مایع پتاس بالا (مانند کود پتاس بالا شوک) یا ۵ تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار از کودهای پودری سولوپتاس.
  • روش مصرف: محلول‌ پاشی یا کود آبیاری.
  • کود پروشوگر (یا کودهای مشابه با تمرکز بر قندسازی)
    • مقدار: ۳ تا ۵ لیتر در هکتار (بسته به دستورالعمل محصول).
    • روش مصرف: محلول‌ پاشی.
  • جلبک دریایی
    • مقدار: ۲ تا ۳ لیتر در هکتار.
    • روش مصرف: محلول‌ پاشی.
بهترین کودها برای چغندر

کودهای پس از برداشت

هدف اصلی از استفاده از کودها در این مرحله، حفظ حاصلخیزی خاک و آماده‌ سازی برای کشت بعدی است.
بهترین اقدامات توصیخ شده برای ریکاوری زمین، پس از برداشت چغندر:

 

  • افزودن کود سبز یا بقایای گیاهی به خاک برای بازگرداندن مواد آلی
  • کود حیوانی پوسیده برای بازسازی خاک
  • در صورت امکان، آزمایش خاک برای برنامه تغذیه‌ای فصل آینده

کودهای آلی و دامی

    • مقدار: ۱۰ تا ۲۰ تن در هکتار (برای نگهداری حاصلخیزی خاک).
    • روش مصرف: پخش در سطح خاک و مخلوط کردن با شخم پاییزه.

هیومیک اسید و فولویک اسید

    • مقدار: ۵ تا ۱۰ لیتر در هکتار (مایع) یا ۳ تا ۷ کیلوگرم در هکتار (پودری).
    • روش مصرف: به صورت آبیاری پس از برداشت یا قبل از کشت بعدی برای اصلاح خاک.

کودهای NPK (بر اساس آزمایش خاک و نیاز محصول بعدی)

    • مقدار و روش: بسته به نیاز خاک، به صورت پایه قبل از کشت بعدی.

نکات بسیار مهم در استفاده از بهترین کودها برای چغندر

  • آزمایش خاک، آزمایش خاک، آزمایش خاک!: این یک توصیه تکراری اما حیاتی است. بدون آن، تمامی توصیه‌های فوق صرفاً حدودی هستند.
  • pH خاک: pH خاک بر جذب مواد مغذی تأثیر زیادی دارد. برای چغندر قند pH بین ۶ تا ۷.۵ ایده‌آل است. در خاک‌های قلیایی ممکن است نیاز به کودهای اسیدی کننده و در خاک‌های اسیدی به کودهای قلیایی کننده باشد.
  • کلر و شوری: چغندر قند به کلر حساس است. از کودهای پتاسیمی فاقد کلر (مانند سولفات پتاسیم) استفاده کنید. همچنین، به شوری آب آبیاری و خاک توجه کنید.
  • دفعات و تقسیم کود دهی: به جای مصرف یکباره مقدار زیادی کود، بهتر است آن را در چندین نوبت کوچکتر و متناسب با نیاز گیاه در مراحل مختلف رشد تقسیم کنید. این کار جذب را بهبود بخشیده و از هدر رفت کود جلوگیری می‌ کند.

محلول‌ پاشی

    • در ساعات خنک روز (صبح زود یا غروب) انجام شود تا از سوختگی برگ‌ ها جلوگیری شده و جذب بهتر صورت گیرد.
    • پوشش کامل سطح برگ‌ ها در محلول پاشی بسیار مهم است.
    • از آب با کیفیت و فاقد کلر برای تهیه محلول استفاده کنید.
    • به دستورالعمل تولید کننده کود برای غلظت دقیق محلول‌ پاشی توجه کنید.

کود آبیاری

    • اطمینان حاصل کنید که سیستم آبیاری به طور یکنواخت کود را توزیع می‌ کند.
    • مقادیر را در آب کافی حل کنید تا به ریشه گیاه برسد.
    • مشورت با کارشناس: همیشه قبل از اعمال هر برنامه کودی گسترده، با یک کارشناس کشاورزی محلی یا مهندس مشاور در منطقه خود مشورت کنید. آنها می‌توانند با توجه به شرایط خاص مزرعه شما، دقیق‌ترین توصیه‌ها را ارائه دهند.
کشت موفق چغندر خصوصا در کشاورزی مکانیزه، مستلزم برنامه‌ ریزی دقیق کوددهی براساس مرحله رشد گیاه و خصوصیات خاک است. استفاده از کودهای متعادل حاوی عناصر اصلی (NPK) همراه با ریز مغذی‌ ها (Fe, Zn, B, Mn) در زمان مناسب، باعث افزایش عملکرد، کیفیت قند و سلامت خاک خواهد شد.
‫۰/۵ ‫(۰ نظر)

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالا بروید