گردو پکان Pecan

گردو پکان چیست و آیا کشت آن در ایران اقتصادی است؟

گردو پکان با نام علمی Carya illinoinensis یکی از مهم‌ ترین گونه‌ های تجاری خانواده گردوییان (Juglandaceae) است. این گردو بومی مناطق جنوبی ایالات متحده و شمال مکزیک می‌ باشد. گردو پکان در اقلیم‌ های گرم و دارای فصل رشد طولانی عملکرد مطلوبی دارد و به همین دلیل در بسیاری از منابع با عنوان «گردوی گرمسیری» شناخته می‌ شود.

علت نام گذاری

نام پیکن از زبان سرخپوستی الگانکوریان به معنای “میوه مغزدار که برای شکستن به سنگ نیاز است” گرفته شده است. کاشت این گردو درجه اول در در ایاالت جورجیا واقع در جنوب شرق آمریکا از طریق بذر انجام می شده است. مکزیک نیز بزرگترین تولید کننده گردو پکان در دنیا است، به طوری که نزدیک به نصف تولید گردو پکان در دنیا در کشور مکزیک انجام می شود.

 

گردو پکان چیست و چه تفاوتی با گردوی معمولی دارد؟

درخت پکان، درختی خزان‌کننده، بلند و قوی‌ الرشد است که در شرایط مناسب می‌ تواند به ارتفاع ۲۰ تا ۴۰ متر برسد. تاج درخت گسترده بوده و سیستم ریشه‌ ای آن عمیق و قوی است. پکان از نظر ژنتیکی به جنس Hickory تعلق دارد و با گردوی ایرانی (Juglans regia) متفاوت است.

• شکل و اندازه: گردوی پکان ظاهری کشیده، بیضی و باریک دارد و شبیه به زیتون درشت یا بادام است، در حالی که گردوی معمولی ظاهری تقریبا گرد و کروی دارد . پوسته چوبی پکان نازک، صاف و به رنگ قهوه‌ ای تیره است و به راحتی شکسته می‌ شود .

• طعم و بافت: بارزترین تفاوت پکان، طعم شیرین، کره‌ ای و خامه‌ ای آن است که آن را به گزینه‌ ای ایده‌ آل برای استفاده در دسرها و شیرینی‌ پزی تبدیل کرده است . در مقابل، گردوی ایرانی یا همان گردوی معمولی طعمی تندتر و تلخ‌ تر دارد.

• ترکیبات تغذیه‌ ای: هر دو مغز سرشار از مواد مفید هستند، اما پکان چربی غیراشباع بیشتری (به ویژه اسید اولئیک) دارد و گردوی معمولی از نظر اسیدهای چرب امگا-۳ غنی‌ تر است .

گردو پکان نهال گردو پکان نهال گردو گرمسیری

تفاوت گردو پکان با گردوی ایرانی

اگرچه هر دو در دسته خشکبار قرار می‌گیرند، اما تفاوت‌های مهمی دارند:

شکل ظاهری:
پکان کشیده و باریک است، در حالی که گردوی ایرانی کروی‌ تر می‌ باشد.

پوسته:
پوسته پکان نازک‌ تر و شکستن آن آسان‌ تر است.

طعم:
پکان طعمی شیرین، کره‌ ای و ملایم دارد. گردوی ایرانی طعمی قوی‌ تر و گاهی کمی تلخ دارد.

ترکیب چربی:
پکان سرشار از چربی‌ های غیراشباع (به‌ ویژه اسید اولئیک) است، در حالی که گردوی ایرانی امگا ۳ بیشتری دارد.

اقلیم کشت:
گردوی ایرانی به سرمای زمستان وابسته‌ تر است، اما پکان به تابستان طولانی و گرم نیاز دارد.

مشخصات ظاهری درخت گردو پکان Pecan

این درخت بزرگ خزان کننده بطور متوسط بین ۲۰ تا ۴۰ متر ( ۶۶- ۱۳۱ فوت) ارتفاع می گیرد و اندازه آن به ندرت به بیش از ۴۴ متر می رسد. چتر این درخت در دوران بلوغ بطور متوسط بین ۱۲ تا ۲۳ متر ( ۳۹-۷۵ فوت) گسترده شده و قطر تنه (قطر ساقه) آن نیز به ۲ متر (۶ فوت و ۶ اینچ) می رسد. یک درخت گردو پیکن ۱۰ ساله با شرایط رشدی مناسب باید ارتفاعی حدود ۵ متر (۱۶ فوت) داشته باشد.

 

سایر مشخصات مهم گیاهشناسی گردو پیکن به شرح ذیل می باشد:

• رنگ های ساقه و شاخه:
  • تنه : قهوه ای- خاکستری
  • شاخه های کوچک: قرمز- قهوه ای
  • شاخه های بزگ: سبز تیره
• اندازه برگ: ۳۰-۴۵ سانتی متر ( ۱۲-۱۸ اینچ)
• شکل برگ: متشکل از ۹ الی ۱۷ برگچه کوچک
• اندازه برگچه :  ۵- ۱۲ سانتی متر ( ۲-۵ اینچ) طول و ۲ -۶ سانتی متر پهنا
• شکل میوه: بیضی تا دوک مانند
• رنگ میوه: برنجی- سبز متمایل به طلایی
• رنگ مغز میوه: قهوه ای روشن
• اندازه میوه: ۲/۶ – ۶ سانتی متر ( ۴-۲/۱ اینچ) طول  و ۱/۵ تا ۳ سانتی متر ( ۰/۵۹ تا ۱/۱۸ اینچ) پهنا
• قطر پوسته خارجی میوه : ۳-۴ میلی متر
• رنگ پوسته خارجی: ابتدا سبر رنگ ( میوه نرسیده) و سپس قهوه ( میوه رسیده)

 

شرایط اقلیمی مناسب کشت گردو پکان در ایران

پکان درختی است که به تابستان‌ های طولانی، گرم و بدون یخبندان زودرس پاییزی نیاز دارد.

نیاز سرمایی

حدود ۴۰۰ تا ۸۰۰ ساعت دمای کمتر از ۷ درجه سانتی‌گراد.

نیاز گرمایی

به فصل رشد طولانی (حداقل ۱۸۰ تا ۲۲۰ روز بدون یخبندان) نیاز دارد.

حساسیت‌ ها

• حساس به یخبندان بهاره

• حساس به سرمای شدید زمستانی

• نیازمند نور کامل

مناطق بالقوه مناسب در ایران

• خوزستان

• جنوب کرمان

• بوشهر

• هرمزگان

• بخش‌هایی از فارس گرمسیر

در مناطق با زمستان‌ های بسیار سرد یا تابستان کوتاه، کشت پکان توصیه نمی‌ شود.

نیاز خاک و آب

خاک مناسب

• عمیق (حداقل ۱.۵ متر)

• زهکشی عالی

• بافت لومی یا لومی شنی

• PH بین ۶ تا ۷.۵

پکان نسبت به خاک‌ های سنگین و باتلاقی حساس است و در خاک‌ های شور عملکرد ضعیفی دارد.

نیاز آبی گردو پکان

بسته به اقلیم، حدود ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی‌ متر در سال نیاز آبی دارد.
تنش خشکی در مرحله پر شدن مغز، باعث کاهش شدید کیفیت محصول می‌ شود.

سیستم آبیاری قطره‌ ای یا میکروجت برای مدیریت بهتر آب توصیه می‌ شود.

گل آذین و گرده افشانی گردو پیکن Pecan (پکان)

گردو پیکن دایکوگام (Dichogamous ) به معنای نا همرس بوده و  شاتون های نر و ماده را بطور جداگانه تولید می کند که شاتون های نر تولید گرده و شاتون های ماده تولید میوه می کنند. برای درک بهتر این مسئله ابتدا باید چند اصطلاح توضیح داده شود:

• دایکوگامی : دایکوگامی پدیده ای است در گیاهان که رسیدن دانه گرده و مادگی همزمان انجام نمی شود.
• پروتاندر (protandrous ) :  اگر دانه گرده زودتر برسد و رها شود در حالی که مادگی هنوز آماده نباشد، پروتاندر یا “نر پیش رسی” نامیده می شود
• پروتوژنز (protogynous ) : اگر مادگی زودتر آماده پذیرش گرده شود اما گرده ها هنوز آماده نباشد، پروتوژنز یا” ماده پیش رسی “نامیده می شود.

شاتون های نر سبز رنگ، نازک و معلق (آویزان) بوده و طول آنها بین ۲۲ تا ۵۰ سانتی متر ( ۷/۸ – ۸/۱۹ اینچ) می باشد. شاتون های ماده کوچکتر بوده و از ۳ الی ۶ گل در هر خوشه تشکیل شده است. همچنین شاتون های ماده نزدیک به نوک و لبه شاخه ظاهر می شود.

 

گل آذین گردو پکان

اکثر مردم گلهای پکان را تاکنون مشاهده نکرده اند. عدم وجود گلبرگ سبب می شود تا گلهای این درخت گردو به چشم نیاید. اما نباید از اهمیت آنها بخصوص در مرحله گرده افشانی چشم پوشی کرد. شناخت و آگاهی از زمان و نحوه گلدهی گردوی پیکن برای بهره برداری مناسب و تولید حداکثری میوه بسیار ضروری است.

اغلب دو الی سه جوانه در نزدیکی گره شاتون وجود دارد. نزدیکترین جوانه به بخش انتهایی یا ترمینال شاتون (نوک شاتون) ، معمولا جوانه اصلی و بارور شناخته می شود. سایر جوانه ها نقش ذخیره و جانشین برای جوانه اصلی را ایفا می کنند که در صورت آسیب دیدگی بر اثر سرما، حمله آفات و حشرات و … درخت شانس دوباره ای برای باروری داشته باشد.

گردو پکان نهال گردو پکان نهال گردو گرمسیری

احداث باغ و فاصله کاشت

فاصله کاشت

معمولاً ۱۰×۱۰ متر یا ۱۲×۱۲ متر

تعداد درخت در هکتار

حدود ۷۰ تا ۱۰۰ اصله درخت

شروع باردهی

سال ۵ تا ۷ پس از کاشت

بلوغ اقتصادی

سال ۱۰ تا ۱۲

در سال‌ های ابتدایی، مدیریت تغذیه و کنترل علف‌ های هرز اهمیت بالایی دارد.

عملکرد و میزان تولید در هکتار

در شرایط مناسب:

• عملکرد متوسط: ۱.۵ تا ۳ تن در هکتار

• در شرایط ایده‌ آل: بیش از ۳ تن

عملکرد به شدت وابسته به:

• اقلیم

• مدیریت تغذیه

• گرده‌ افشانی صحیح

• کنترل بیماری‌ ها

نهال گردو پکان

انتخاب نهال مناسب برای کاشت به شرایط خاصی بستگی دارد. همانطور که گفته شد باروری و گرده افشانی  گردوی پیکن دو حالت دارد، نر پیش رسی و ماده پیش رسی. انتخاب نهال مناسب به نحوه گرده افشانی، نرهای گرده دهنده و شرایط محیطی موجود در محل کاشت بستگی زیادی دارد.

 

امکان تولید این نهال گردوی گرمسیری به روش های کشت بافت گیاهی و پیوندی (روش تولید سنتی) وجود دارد. اما از آنجایی که کاشت این درخت گرمسیری به دلایل مختلف از جمله کم آبی و عدم شناخت کافی هنوز میان کشاورزان رونق کافی نیافته است، تولید به روش کشت بافت صرفه اقتصادی نداشته و تقریبا همه نهال های پکان موجود در بازار و نهالستان ها پیوندی است.

 

 

این گردو در زمره گیاهانی است که به تازه گی اهلی شده است، در ایران نیز تجربه زیادی در مورد پرورش و بخصوص گرده افشانی این درخت وجود ندارد. پس بهتر است قبل از اقدام به احداث باغ های گردو پکان با متخصصین مشورت کرده و از اصالت نهال های موجود مطمئن شوید.

.

آفات و بیماری های درخت گردو پکان

گردوی گرمسیری پیکن مستعد ابتلا به آفات، بیماری ها و تنش های فیزیولوژیک زیادی است که سبب محدودیت در رشد و باردهی آن می شود. این گردو تحت تاثیر باکتری ها و قارچ ها بخصوص در شرایط مربوط به بیماری زخم پیکن مبتلا می شود. این بیماری در حال حاضر مخرب ترین بیماری برای گردوهایی پکانی است که با قارچ کشها محافظت نشده اند.

پکان در مناطق مرطوب مستعد بیماری‌ های قارچی به‌ویژه Pecan Scab است که یکی از مهم‌ ترین بیماری‌ های این محصول محسوب می‌ شود.

 

حشرات مختلفی از میوه و ساقه این درخت گردو تغذیه می کنند. سوسک آمبروسیا (Ambrosia Beetle)، سوسک شاخه خوار، بید پکان که در مرحله لارو به جوانه ها و میوه آسیب جدی می رساند، کرم خاردار که از خانواده بیدها است، سوسکچه های خرطوم دار بلوط (Curculio)، و انواع مختلفی از شته ها، از جمله آفات مهم درخت گردوی گرمسیری پکان هستند.

مدیریت تلفیقی آفات (IPM) و پایش مستمر باغ برای حفظ عملکرد ضروری است.

.

خواص تغذیه‌ ای مغز گردو پکان

مغز پکان دارای:

• ۷۲٪ چربی غیراشباع

• ۹٪ پروتئین

• ۱۴٪ کربوهیدرات

• حدود ۶۹۱ کیلوکالری در هر ۱۰۰ گرم

همچنین سرشار از:

• منگنز

• منیزیم

• روی

• فسفر

• ویتامین‌ های گروه B

• آنتی‌ اکسیدان‌ ها

بررسی اقتصادی کشت گردو پکان در ایران

مزایا

• ارزش صادراتی بالا

• قیمت جهانی مناسب

• تقاضای پایدار در بازارهای بین‌ المللی

چالش‌ ها

• نیاز به اقلیم خاص

• حساسیت به بیماری‌ها

• ناشناخته بودن در بازار داخلی

• نبود تجربه گسترده در ایران

در حال حاضر، کشت پکان در ایران یک محصول تخصصی و محدود به مناطق گرم محسوب می‌ شود و قبل از سرمایه‌ گذاری گسترده، انجام مطالعات اقلیمی و اقتصادی ضروری است.

گردو پکان محصولی ارزشمند و صادرات‌محور است که در اقلیم‌های گرم با فصل رشد طولانی عملکرد مطلوبی دارد. در ایران، تنها برخی مناطق جنوبی و گرمسیری شرایط بالقوه مناسب برای احداث باغ پکان را دارند. با توجه به نیاز اقلیمی خاص، مدیریت دقیق گرده‌ افشانی و حساسیت به بیماری‌ ها، ورود به این کشت باید با مشاوره تخصصی و بررسی دقیق منطقه‌ ای انجام شود.

نهال گردو گرمسیری

تفاوت گردو گرمسیری و سردسیری به زبان انگلیسی 

 

تاریخ بروز رسانی: ۷ اسفند ۱۴۰۴