کود NPK 20-20-20 چیست؟ ترکیبات، مزایا و روش مصرف در کشاورزی
کود NPK 20-20-20 یا کود ۲۰۲۰۲۰ یکی از پرمصرف ترین و متعادل ترین کودهای کامل محلول در آب است. این کود نقش بسیار مهمی در تغذیه گیاهان و افزایش عملکرد محصولات کشاورزی دارد. کود سه بیست با داشتن سه عنصر اصلی نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K) به نسبت مساوی، برای تمام مراحل رشد گیاه به ویژه در زمان رشد رویشی و زایشی مناسب است.
ترکیبات و نقش عناصر در کود ۲۰-۲۰-۲۰
کود NPK 20-20-20 از سه عنصر ضروری برای رشد گیاه تشکیل شده است:
۱. نیتروژن (N) – ۲۰٪
نیتروژن عنصر اصلی رشد رویشی است و باعث افزایش سبزینه، رشد برگ ها و شاخه ها می شود. در مراحل اولیه رشد گیاه، این عنصر نقش حیاتی در تشکیل پروتئین ها و کلروفیل دارد.
۲. فسفر (P) – ۲۰٪
فسفر موجب رشد ریشه ها، افزایش گلدهی و بهبود تشکیل میوه می شود. همچنین در فرآیندهای انرژی زای درون سلولی و فتوسنتز نقش مهمی دارد.
۳. پتاسیم (K) – ۲۰٪
پتاسیم در تنظیم آب گیاه، افزایش مقاومت در برابر تنش های محیطی مانند خشکی، سرما و بیماری ها مؤثر است و باعث بهبود کیفیت میوه، رنگ و طعم محصول می شود.
ویژگی های کود سه بیست
-
حلالیت کامل در آب و قابلیت استفاده در سیستم های آبیاری قطره ای و محلول پاشی.
-
مناسب برای تمامی محصولات زراعی، باغی و گلخانه ای.
-
بدون سدیم و کلر (Cl-free).
-
جذب سریع و قابل استفاده در تمام مراحل رشد گیاه.
-
قابل ترکیب با اغلب سموم و کودهای محلول دیگر (در صورت انجام تست اختلاط).
کود سه بیست همراه عناصر ریزمغذی (TE و CTE)
فرم غنی شده با عناصر کم مصرف مانند آهن (Fe)، روی (Zn)، منگنز (Mn)، مس (Cu)، بور (B) و مولیبدن (Mo) برای پیشگیری از کمبود عناصر میکرو در خاک های آهکی یا قلیایی بسیار مؤثر است. این کود حاوی عناصر ماکرو به نسبت مساوی و معمولاً همراه با عناصر ریزمغذی مانند آهن، روی، منگنز و مس عرضه می شود. یعنی عنوان کود به صورت NPK 20-20-20 TE یا NPK 20-20-20 CTE نوشته می شود.
کود ۲۰-۲۰-۲۰ به چه فرم هایی وجود دارد؟
کود سه بیست بسته به نوع فرمولاسیون و کاربرد، در چند فرم فیزیکی و شیمیایی مختلف تولید و عرضه میشود. شناخت این فرم ها به انتخاب نوع مناسب برای هر نوع کشت (زراعی، باغی، گلخانه ای یا خانگی) کمک زیادی می کند.
کود ۲۰-۲۰-۲۰ پودری محلول در آب (Water Soluble Powder)
-
رایج ترین و پرمصرف ترین فرم کود NPK
-
به صورت پودر کریستالی و قابل حل کامل در آب عرضه می شود.
-
قابل استفاده در سیستم های آبیاری قطره ای، محلول پاشی برگی و هیدروپونیک.
مزایا:
- جذب سریع توسط برگ و ریشه.
- مناسب برای تمام مراحل رشد.
- بدون کلر و سدیم (Cl–free).
- مناسب برای گیاهان حساس به شوری.
کود ۲۰-۲۰-۲۰ مایع (Liquid NPK Fertilizer)
-
این ترکیب به صورت محلول غلیظ مایع تولید می شود.
-
قابلیت جذب سریعتر از فرم پودری دارد و برای محلول پاشی یا تزریق در سیستم آبیاری بسیار کاربردی است.
مزایا:
- آماده مصرف، بدون نیاز به حل کردن در آب.
- جذب فوری و نتایج سریع تر.
- مناسب برای گیاهان گلخانه ای و زینتی.
کود ۲۰-۲۰-۲۰ گرانوله (Granular)
-
این کود به شکل فیزیکی دانه های خشک گرانول ساخته می شود.
-
معمولاً برای مصرف خاکی و پخش مستقیم روی زمین یا هنگام کاشت استفاده می شود.
-
بیشتر در محصولات زراعی و باغی فضای باز کاربرد داشته و کند رهش است.
مزایا:
- آزادسازی تدریجی مواد غذایی.
- مناسب برای زراعت مانند برنج، گندم، جو، کلزا و …
- مناسب برای خاک هایی با آبیاری کم.
- پخش آسان با دستگاه کودپاش.
کود ۲۰-۲۰-۲۰ کریستالی میکروگرانول (Microgranular)
-
ذرات بسیار ریزتر از گرانول، بین پودر و گرانول.
-
محلول پذیری بالا و پخش یکنواخت در خاک.
-
مناسب برای کشت های مکانیزه یا مخلوط کردن با بذر.
جدول مقایسه فرم های مختلف کود ۲۰-۲۰-۲۰
| نوع فرم | حلالیت در آب | روش مصرف | کاربرد اصلی | سرعت جذب |
|---|---|---|---|---|
| پودری محلول | بسیار زیاد | آبیاری و محلول پاشی | همه محصولات | سریع |
| مایع | آماده مصرف | محلول پاشی و فرتی گیشن | گلخانه و زینتی | بسیار سریع |
| گرانوله | کم تا متوسط | مصرف خاکی | زراعی و باغی | تدریجی |
| میکروگرانیول | زیاد | خاکی و مکانیزه | زراعی | نسبتاً سریع |
| غنی شده با ریزمغذی | زیاد | همه روش ها | خاک های فقیر | سریع |
کاربردهای کود NPK 20-20-20 در کشاورزی و باغبانی
این کود برای انواع گیاهان قابل استفاده است و در مراحل مختلف رشد مؤثر می باشد:
- زراعت: برای غلات مانند گندم، ذرت و برنج، به ویژه در مراحل اولیه رشد برای افزایش تراکم بوته ها.
- باغبانی: در درختان میوه مانند سیب، مرکبات و انگور، برای بهبود کیفیت میوه و افزایش محصول.
- سبزیجات و صیفی جات: خیار، گوجه فرنگی و فلفل، برای تقویت رشد رویشی و کاهش ریزش گل.
- گیاهان خانگی: برای گیاهان آپارتمانی مانند فیکوس، که نیاز به تغذیه متعادل دارند، به خصوص اگر خاک قدیمی باشد.
- گلها و چمن: برای گل های باغی و چمن برای رشد عمومی گیاه مفید است.
کود ۲۰۲۰۲۰ در برنامه های تغذیه یکپارچه (Integrated Nutrient Management) کاربرد دارد و برای گیاهان گل دار یا میوه دار توصیه می شود.
جدول کاربرد کود سه بیست در محصولات مختلف
| نوع محصول | زمان مصرف پیشنهادی | هدف مصرف |
|---|---|---|
| گندم و جو | در مراحل پنجه زنی و خوشه دهی | افزایش رشد و عملکرد دانه |
| درختان میوه | از شروع رشد جوانه ها تا قبل از رسیدگی | بهبود رشد برگ و میوه |
| سبزیجات و صیفیجات | هر ۱۰ تا ۱۵ روز یکبار | رشد یکنواخت و افزایش عملکرد |
| گیاهان گلخانه ای | در تمام دوره رشد | تغذیه متعادل و رشد سالم گیاه |
| گیاهان زینتی | در دوره رشد فعال | افزایش شادابی و رنگ برگ ها |
جدول مقدار و روش مصرف کود ۲۰۲۰۲۰
| نوع محصول | روش مصرف | مقدار مصرف در هر نوبت | مرحله رشدی گیاه | نکات مهم |
| محصولات زراعی مانند گندم، جو، ذرت، برنج، کلزا | آبیاری (فرتیگیشن) | ۵ تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار | در مراحل رشد رویشی، ساقهدهی و خوشه دهی | در فواصل ۱۰ تا ۱۵ روز تکرار شود. هنگام دمای خنک تر آبیاری انجام شود. |
| محلول پاشی برگی | ۲ تا ۳ گرم در لیتر آب | در مراحل رشد فعال گیاه | محلولپاشی در صبح زود یا عصر انجام شود. | |
| درختان باغی مانند سیب، پسته، مرکبات، انگور، زیتون، انار و … | آبیاری (خاکی) | ۵ تا ۸ کیلوگرم در هکتار یا ۲۰ تا ۵۰ گرم برای هر درخت | از شروع رشد جوانهها تا قبل از رسیدگی میوه | از اختلاط با کودهای کلسیمی یا گوگردی خودداری شود. |
| محلول پاشی برگی | ۲ تا ۳ گرم در لیتر | در زمان رشد برگ و تشکیل میوه | برای افزایش رنگ و طعم میوه تکرار شود. | |
| سبزیجات و صیفیجات مانند گوجه فرنگی، خیار، فلفل، بادمجان، کاهو، کلم و … | آبیاری (فرتیگیشن) | ۵ تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار | در تمام طول دوره رشد به ویژه قبل از گلدهی و بعد از تشکیل میوه | استفاده منظم باعث رشد یکنواخت و افزایش عملکرد میشود. |
| محلولپاشی برگی | ۲ تا ۲.۵ گرم در لیتر | هر ۱۰ تا ۱۵ روز یکبار | با آب بدون کلر و در ساعات خنک روز محلول پاشی شود. | |
| گیاهان زینتی و خانگی مانند گل آپارتمانی، بونسای، کاکتوس، پتوس، شمعدانی و … | آبیاری (در گلدان) | ۱ تا ۲ گرم در هر لیتر آب | هر ۲ تا ۳ هفته یک بار در فصل رشد (بهار و تابستان) | از مصرف بیش ازحد جلوگیری شود. در زمستان دفعات مصرف کاهش یابد. |
| محلول پاشی برگی | ۱ گرم در لیتر | هر ماه یک بار | روی برگ ها اسپری شود و از تماس با گل اجتناب شود. |
نکات تکمیلی کود ۲۰۲۰۲۰
- ابتدا راهنما و روش مصرف کود را از روی بسته بندی آن مطالعه کنید.
- قبل از مصرف، تست اختلاط با سایر کودها و سموم انجام شود.
- اگر علائم سوختگی مشاهده کردید، غلظت محلول را کاهش یابد.
- در خاک های شور یا قلیایی، بهتر است از آبیاری قطره ای برای جذب بهتر استفاده شود.
- محلول پاشی را در هوای بدون باد و دمای کمتر از ۳۰ درجه انجام دهید.
نکات ایمنی، نگهداری و زیست محیطی
- از تجهیزات حفاظتی مانند دستکش و ماسک استفاده کنید.
- در مکان خشک و خنک و دور از تابش مستقیم آفتاب نگهداری شود.
- پس از هر بار مصرف، درب بسته را محکم ببندید تا از جذب رطوبت جلوگیری شود.
- کود را دور از دسترس کودکان و حیوانات نگهداری کنید.
- برای حفظ محیط زیست، از مصرف بیش از نیاز پرهیز کنید تا از ورود نیترات به آب های زیرزمینی جلوگیری شود.
- به منظور افزایش کارایی کودها، توصیه می شود کود سه بیست را با سایر کودها مانند اسید هیومیک ترکیب کنید.
چرا کود NPK 20-20-20 انتخاب هوشمندانه ای است؟
کود ۲۰-۲۰-۲۰ NPK با ارائه تغذیه متعادل، نه تنها رشد گیاهان را بهبود میبخشد، بلکه به پایداری کشاورزی کمک می کند. اگر کشاورز یا باغبان هستید، آزمون خاک را فراموش نکنید و از برندهای معتبر استفاده نمایید. با رعایت اصول علمی، می توانید محصولاتی سالم و پربار تولید کنید. برای خرید و مشاوره بیشتر می توانید با ما در تماس باشید.








