قارچکش تیوفانات‌ متیل ( توپسین ام )

قارچکش تیوفانات‌ متیل۷۰% WP ( توپسین ام ) (Thiophanate-methyl) | راهنمای کامل خرید، کاربرد، دوز مصرف، آفات هدف و مزایا

قارچکش تیوفانات‌ متیل ( توپسین ام ) یکی از قارچکش‌ های سیستمیک و پرکاربرد در کشاورزی است. این قارچکش برای کنترل طیف وسیعی از بیماری‌ های قارچی در محصولات زراعی و باغی استفاده می‌ شود. تیوفانات متیل ۷۰% WP به‌ دلیل نفوذ در بافت گیاه و اثر درمانی و محافظتی، در برنامه‌ های مدیریت بیماری جایگاه مهمی دارد. سم سفیدک

تیوفانات‌ متیل ۷۰% WP چیست؟

تیوفانات‌ متیل (Thiophanate-methyl) یک قارچکش از گروه بنزیمیدازول‌ ها zimidazole (FRAC 1) است. این ماده پس از ورود به گیاه، در بسیاری از موارد به کاربندازیم (Carbendazim) تبدیل می‌ شود و از این طریق اثر قارچ‌ کشی خود را اعمال می‌ کند. تیوفانات متیل به شکل پودر وتابل (WP)، سوسپانسیون غلیظ (SC) یا خمیر قابل حل در آب عرضه می‌ شود. این ترکیب با جذب از طریق ریشه و برگ، در آوندهای گیاه حرکت کرده و از رشد میسلیوم قارچ‌ ها جلوگیری می‌ کند.

ویژگی‌ های کلیدی:

• سیستمیک (قابلیت جا به‌ جایی در گیاه)
• دارای اثر حفاظتی و در برخی بیماری‌ ها درمانی (بسته به زمان مصرف)
• مناسب برای بسیاری از محصولات باغی، زراعی و گلخانه‌ ای
• حساس به مسئله مقاومت قارچ‌ ها در صورت مصرف تکراری و غیر اصولی

توپسین ام چگونه قارچ ها را از بین می برد؟

تیوفانات متیل یا توپسین ام پس از ورود به سلول‌ های قارچ، به متابولیت فعال خود یعنی متیل-۲-بنزیمیدازول کاربامات (MBC) تبدیل می‌ شود. این ماده به زیرواحدهای پروتئینی توبولین متصل شده و از پلیمریزاسیون میکروتوبول‌ ها جلوگیری می‌ کند. توقف تشکیل دوک تقسیم میتوزی، اختلال در تقسیم سلولی قارچ را به دنبال دارد و در نهایت رشد و تکثیر بیمارگر متوقف می‌ شود. این نحوه عمل، تیوفانات متیل را در گروه قارچ‌ کش‌ های بازدارنده تقسیم سلولی (FRAC Code 1) قرار می‌ دهد.

تیوفانات متیل کدام بیماری های قارچی را از بین می برد؟

این قارچ‌ کش روی طیف گسترده‌ ای از بیماری‌ های قارچی در گیاهان زراعی، باغی و زینتی مؤثر است. مهم‌ ترین آن‌ ها عبارتند از:

• سفیدک سطحی (حقیقی) در انواع گیاهان: مانند سفیدک سیب، انگور، کدوئیان و غلات.

• لکه‌ های برگی (Leaf spots) : لکه سیاه سیب (اسکب)، لکه برگی سرکوسپورایی چغندرقند، لکه برگی آلترناریایی.

• پوسیدگی‌ های ریشه و طوقه: پوسیدگی فوزاریومی، پوسیدگی رایزوکتونیایی، پوسیدگی اسکلروتینایی.

• بیماری‌ های میوه: پوسیدگی خاکستری (بوتریتیس) در توت‌فرنگی و انگور، آنتراکنوز مرکبات و انبه، مومیایی شدن میوه در درختان هسته‌ دار.

• بیماری‌ های غلات: فوزاریوز سنبله گندم و جو، لکه برگی سپتوریایی، سفیدک سطحی غلات.

• پژمردگی‌ های آوندی: پژمردگی ورتیسیلیومی و فوزاریومی در گوجه‌ فرنگی، فلفل و گیاهان زینتی.

• خشکیدگی خوشه خرما

محصولات و گیاهان هدف

تیوفانات متیل در باغ‌ های میوه (سیب، گلابی، هلو، گیلاس، مرکبات، انگور، انبه)، زراعت‌ های گسترده (گندم، جو، برنج، چغندرقند، سیب‌ زمینی، گوجه‌ فرنگی، خیار، کدو، لوبیا، سویا)، گیاهان زینتی و فضای سبز (رز، داوودی، چمن) و برخی محصولات گلخانه‌ ای کاربرد دارد. در نهالستان‌ ها نیز برای ضدعفونی بستر کاشت و پیشگیری از پوسیدگی ریشه به کار می‌ رود.

زمان و نحوه مصرف تیوفانات متیل ۷۰% WP

• زمان مناسب سم‌ پاشی: برای بهترین نتیجه، نخستین نوبت سم‌ پاشی باید پیش از بروز علائم بیماری یا درست در مراحل اولیه ظهور عامل قارچی انجام شود. فاصله زمانی بین دو سم‌ پاشی بسته به فشار بیماری و محصول، معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز است. در دوره‌ های بارندگی و رطوبت بالا، تکرار سم‌ پاشی با نظر کارشناس توصیه می‌ شود.

روش‌ های استفاده

• محلول‌ پاشی برگی: محلول آبی سم با غلظت مناسب روی اندام هوایی گیاه اسپری شود. افزودن مویان غیر یونی به افزایش پوشش و جذب کمک می‌ کند.

• ضدعفونی بذر: تیوفانات متیل به صورت خمیر مخصوص ضدعفونی بذر (با غلظت ۲-۳ در هزار) علیه بیماری‌ های بذر زاد گندم و جو به کار می‌ رود.

• کاربرد در سیستم آبیاری: در برخی سیستم‌ های قطره‌ ای، فرمولاسیون مناسب همراه آب آبیاری به خاک داده می‌ شود (خیساندن خاک).

• غوطه‌ ورسازی نشا و قلمه: ریشه نشاها پیش از کاشت در محلول ۰.۱ تا ۰.۲ درصد به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه قرار می‌ گیرد.

سم سفیدک 

دز و مقدار مصرف تیوفانات متیل ۷۰% WP ( توپسین ام )

غلظت مصرف تیوفانات متیل ۷۰٪ WP معمولاً بین ۰.۵ تا ۱ در هزار (۵۰ تا ۱۰۰ گرم در ۱۰۰ لیتر آب) برای محلول‌ پاشی برگی متغیر است. جدول زیر راهنمای عمومی مصرف است (همیشه بر اساس برچسب محصول و نظر کارشناس عمل کنید):

راهنمای دز قارچکش تیوفانات‌ متیل ( توپسین ام ) برای برخی محصولات:

هشدار

مقادیر و توصیه‌ های این جدول جنبه عمومی دارند. قبل از مصرف قارچکش تیوفانات‌ متیل، حتماً برچسب و دستورالعمل محصول (دوز مصرف، دوره کارنس، موارد منع مصرف و اختلاط‌ پذیری) را با دقت مطالعه کنید و برای انتخاب برنامه صحیح کنترل بیماری، با کارشناس گیاه‌پزشکی/کلینیک‌های گیاه‌ پزشکی مشورت نمایید.

نحوه صحیح محلول‌ پاشی با تیوفانات‌ متیل

برای افزایش اثرگذاری:

1. کالیبراسیون سم‌ پاش (تنظیم فشار، نازل، حجم محلول)
2. پوشش کامل سطح برگ‌ ها (خصوصاً پشت برگ در برخی بیماری‌ ها)
3. محلول‌ پاشی در ساعات خنک‌تر (صبح زود/عصر) و بدون باد
4. رعایت فاصله تکرار بر اساس فشار بیماری (معمولاً ۷ تا ۱۴ روز، بسته به شرایط و برچسب)

سازگاری و اختلاط (Tank Mix)

تیوفانات‌ متیل در بسیاری برنامه‌ ها با برخی قارچ‌ کش‌ ها یا حشره‌ کش‌ ها اختلاط می‌ شود، اما:

• امکان ناسازگاری فیزیکی/ شیمیایی وجود دارد.
• اختلاط‌ های اشتباه ممکن است باعث کاهش اثر یا گیاه‌ سوزی شود.

اقدام ضروری:

قبل از اختلاط، تست جار (Jar Test) انجام دهید و همچنین برچسب هر دو محصول را بررسی کنید.

مدیریت مقاومت قارچ‌ ها به تیوفانات‌ متیل

تیوفانات‌ متیل از گروه FRAC 1 است؛ این گروه از نظر مقاومت، ریسک بالایی دارد. یعنی اگر چند نوبت پشت‌ سرهم و تک‌ محصولی مصرف شود، احتمال مقاوم شدن عامل بیماری زیاد است.

راهکارهای کاهش مقاومت

• تناوب با قارچ‌ کش‌ های گروه‌ های متفاوت FRAC
• استفاده از مخلوط‌ های توصیه‌ شده (در صورت مجاز بودن)
• کاهش تعداد دفعات مصرف از یک گروه در یک فصل
• اجرای مدیریت تلفیقی بیماری (IPM): حذف بقایا، هرس و تهویه، مدیریت آبیاری، انتخاب رقم مقاوم و…

دوره کارنس (PHI) و دوره ورود مجدد (REI)

• دوره کارنس: فاصله آخرین سم‌ پاشی تا برداشت محصول است و بسته به محصول و برچسب می‌ تواند متفاوت باشد.
• دوره ورود مجدد: زمانی که پس از سم‌ پاشی می‌توان بدون تجهیزات حفاظتی وارد مزرعه/گلخانه شد.

چون این اعداد کاملاً به ثبت و برچسب محصول وابسته‌ اند، حتماً برچسب همان برندی را که مصرف می‌کنید ملاک قرار دهید.

نکات ایمنی و بهداشتی هنگام مصرف

برای کاهش خطرات:

• استفاده از دستکش، ماسک فیلتر‌دار، عینک، لباس کار و چکمه
• عدم خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات هنگام کار
• جلوگیری از آلودگی منابع آب و کندوهای زنبورعسل
• شست‌ و شوی کامل بدن و لباس‌ ها بعد از کار
• نگهداری سم در جای خشک، خنک، دور از دسترس کودکان و مواد غذایی

در صورت تماس یا مسمومیت: طبق برچسب اقدام کنید و سریعاً با مراکز درمانی و اورژانس تماس بگیرید و برچسب محصول را همراه داشته باشید.

مزایا و معایب تیوفانات‌ متیل

مزایا

• سیستمیک و دارای نفوذ مناسب
• کاربرد گسترده در محصولات مختلف
• در صورت مصرف به‌ موقع، کنترل مناسب بسیاری از بیماری‌ ها

معایب

• ریسک بالای مقاومت در مصرف‌ های تکراری
• نیاز به دقت در اختلاط و برنامه‌ ریزی
• وابستگی شدید عملکرد به زمان مصرف و فشار بیماری

تیوفانات متیل یک قارچ‌ کش سیستمیک قدیمی اما همچنان ارزشمند برای مدیریت بیماری‌ های قارچی در کشاورزی است. خاصیت حفاظتی و معالج‌ کنندگی، سهولت کاربرد، و طیف اثر وسیع، آن را به گزینه‌ ای محبوب میان کشاورزان تبدیل کرده است. با این حال، تکیه بیش از حد بر آن بدون رعایت مدیریت مقاومت، می‌ تواند به سرعت کارایی را از بین ببرد. به‌ کارگیری تناوب سموم، رعایت دزهای توصیه‌ شده و ادغام با روش‌ های زراعی، ضامن اثربخشی پایدار این قارچ‌ کش خواهد بود.

تذکر مهم: کلیه اطلاعات ارائه‌ شده در این مقاله جنبه آموزشی دارد و پیش از هرگونه اقدام، حتماً برچسب روی محصول و توصیه کارشناسان حفظ نباتات منطقه خود را ملاک عمل قرار دهید.