خرمای مجول

راهنمای جامع خرمای مجول، تهیه نهال و پاجوش، مناطق کاشت، فروش و قیمت مجول

خرمای مجول با نام علمی Phoenix Dactylifera درختی گرمسیری و تک لپه ای از خانواده Arecaceae و راسته ی خرماسانان Arecales است. خرمای مجول بازار بین المللی و صادراتی بسیار خوبی در سراسر جهان دارد. بازار خرید و فروش نهال مجول چه به صورت کشت بافت و چه به صورت پاجوش در سراسر جهان رونق زیادی دارد. این درخت خرما در کشورها و زبان های مختلف با نام های زیر نیز شناخته می شود:

کشت بافت مجول

انگلیسی: Medjool، Medjoul، Majhool، Majhūl date
عربی: مجهول، المجهول، مجدول، تمر المجهول
فرانسوی: Medjoul, Mejhoul

.

چرا خرمای مجول گران است؟

مهمترین تفاوت این نخل خرما با سایر ارقام نخل در میوه ی آن است. رتبه اول در بزرگی اندازه میوه خرما در دنیا، متعلق به مجول است. اندازه میوه خرمای مجول، تا ۷ سانتی متر نیز گزارش شده است. نکته مهم در مورد این رقم نخل خرما در این است که اندازه میوه های مجول همیشه یکسان نبوده و در درختان مختلف تا اندازه معنی داری متفاوت است. یکی از مهمترین دلایل تقسیم خرمای مجول در بازار به مجول جامبو و مجول سوپر جامبو نیز، تفاوت در اندازه میوه است.

اما حقیقت این است که از نظر ژنتیکی فقط یک نوع مجول شناخته شده است. تفاوت اندازه های خرمای مجول، به توان درخت، مدیریت نخلستان، کود دهی و تغذیه گیاهی، جنس و ساختمان خاک، آب و هوا و البته میزان و کیفیت آبیاری بستگی دارد. شیرینی مطلوب میوه مجول نیز از دیگر دلایل بازار پسندی و اقبال زیاد به این میوه گرمسیری نسبت به سایر ارقام خرما است.

تاریخچه خرمای مجول

خاستگاه اصلی نخل مجول کشور مراکش (مغرب Morocco) است. این رقم از نخل خرما از هزاران سال پیش در شمال آفریقا وجود داشته است. نخل خرمای مجهول یا مجول به دلیل اندازه بزرگ میوه و بازار پسند بودن، چند سالی است که بازار ایران و جهان را دچار تب و تاب کرده است. این رقم خرما، بخش مهمی از تقاضای صادرات خرما در جهان را شامل می شود.

مجول در کدام مناطق برای کاشت سازگار است؟

عمانطور که پیش تر اشاره شد، مراکش خاستگاه اصلی مجول است. کشورهای مصر، الجزایر، عربستان، اسرائیل، ایران، عراق، امارات، اردن، آفریقای جنوبی و فلسطین نیز نتایج موفقیت آمیزی از احداث و بهره برداری نخلستان های صنعتی برای تولید و پرورش مجول داشته اند.

در ایران گزارش هایی در مورد موفقیت و سازگاری خرمای مجول در شهرستان های جهرم، داراب، اهواز، میناب، حاجی آباد، بوشهر وجود دارد. گرده افشانی اکثر این مجولها با نخل خرما غنامی گزارش شده است. پس بهتر است قبل از اقدام به خرید نهال کشت بافت مجول یا پا جوش مجول، از سازگاری آن با منطقه مورد نظر اطمنیان حاصل کنید.

روش های تولید نهال خرمای مجول

مجول کشت بافت یعنی نهال هایی که با استفاده از کشت بافت گیاهی تولید شده اند در حال حاضر عمده ترین نهاده تامین درخت مجول در دنیا است. خلوص ژنتیکی بالا، عاری بودن از آلودگی و بیماری، ساختمان ریشه ای قدرتمند، درصد بالای گیرایی (بالاتر از ۹۵ درصد) از مهمترین دلایل روی آوردن نخل داران در دنیا برای خرید و کاشت مجول کشت بافتی است.

روش های تولید نخل خرما علاوه بر کشت بافت با استفاده از پاجوش نیز امکان پذیر است. پاجوش مجول که به صورت سنتی از درخت مادری جدا می شود نیز یکی دیگر از راه های تامین نهال مورد نیاز برای نخلستان ها است. تعداد محدود پاجوش های قابل کاشت، عدم وجود ریشه، ریسک بالای گیرایی (۵۰ درصد) و آلودگی به بیماری های درخت مادری و نخلستان ها از عوامل محدود کننده استفاده از پاجوش مجول برای کاشت است.

خرمای مجول در ایران

همان طور که پیشتر گفته شد، مجول بومی ایران نیست و چند سالی است که کاشت این نخل در ایران گسترش پیدا کرده است. در سال های اخیر تقاضا برای خرمای مجول از سوی نخلداران به حدی بالا بوده است که علاوه بر تولید داخل، نهال های کشت بافت مجول بطور عمده نیز وارد کشور شده است. از عمر کاشت و پرورش این خرمای محبوب در ایران سال های زیادی نمی گذرد و هنوز بطور دقیق مشخص نیست خرمای مجول با کدام مناطق ایران سازگار است.

سازمان تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، سازگاری مجول در شهرهای داراب و جهرم را تایید کرده است. در مورد سایر استان ها و شهرستان ها نیز تحقیقات هنوز ادامه دارد. اما علی رغم کامل نبودن گزارش ها، اکنون خرمای مجول تقریبا در همه ی استان های خرماخیز کشور مانند کرمان، فارس، هرمزگان، خوزستان، سیستان و بلوچستان، بوشهر، کرمانشاه، خراسان جنوبی و … کاشته شده است و باید برای چند سال آینده منظر بوده تا نتیجه قطعی سازگاری آن مشخص شود.

آیا کاشت مجول ریسک دارد؟

درخت نخل مجول در برخی نقاط ایران سازگار است. علی رغم اعلام سازگاری، شواهد متعددی از ریزش زیاد و تغییر رنگ و طعم میوه در مناطق مختلف نیز ارائه شده است. کشاورزان و نخلداران به دلیل گرم بودن بازار صادراتی میوه آن، اصرار زیادی به کاشت مجول دارند. اما کشاورزانی که به هر قیمتی قصد کاشت این واریته از خرما را دارند باید این ریسک را بپذیرند که پس از گذشت سال ها رسیدگی به نخلستان و صرف هزینه ی زیاد نگهداری، ممکن است با ریزش زیاد، عدم باردهی کافی و میوه های که چندان تصورش را نمی کردند مواجه شوند.

قیمت و فروش خرمای مجول

مجول در بازار های بین المللی بطور میانگین هر کیلو حدود ۲۵ دلار معامله می شود. لازم به ذکر است، سایز و سورتینگ مجول و نوع و کیفیت بسته بندی نیز در آن دخیل است. در بازار کشورهای خاورمیانه این قیمت کمی پایین تر بوده و از بازه ی ۱۳ تا ۲۳ دلار متغیر است. نکته حائز اهمیت این است که فروش Medjool ایران در بازارهای بین المللی به سادگی خرماهایی مثل پیارم و مضافتی نیست. خرمای پیارم و مضافتی عمدتا فقط در ایران تولید می شود و در بازارهای جهانی نیز با نام ایران شناخته می شوند. اما این داستان برای مجول متفاوت است، مجول تولید کنندگانی زیادی در سراسر دنیا دارد و رقابت در فروش این نوع خرما کاملا مشهود است.

همان طور که پیش تر ذکر شد، این خرما توسط کشورهای مختلفی تولید می شود. رقابت در کسب سهم بازار این نوع خاص از خرما به چند عامل مهم بستگی دارد که برخی از مهمترین آن ها عبارتند از:

سایز و اندازه: هر چه سایز خرما بزرگتر باشد، بازار پسندتر و دارای قیمت بالاتری است.
نسبت گوشت به هسته: عامل مهم بعدی نسبت گوشت به هسته خرما است. هر چه نسبت حجم هسته نسبت به گوشت خرما کمتر باشد، دارای قیمت بالاتری است.
رنگ: سیاه تا قهوه ای رنگ های ایده آلای برای خرمای مجول است. رنگ هایی روشن تر از قهوه ای یا متمایل به زرد بازار پسندی چندانی ندارد.