راهنمای جامع گوگرد بنتونیت دار | معجزه ای برای اصلاح خاک های کشاورزی
گوگرد بنتونیت دار (Bentonite Sulfur) یا گوگرد بنتونیتی یکی از پیشرفته ترین و مؤثرترین کودهای گوگردی است. این کود با ترکیب گوگرد پاستیلی یا گرانوله با بنتونیت فعال تولید می شود. وجود بنتونیت در این محصول باعث میشود گوگرد پس از مصرف در خاک، به سرعت پخش شده و اکسیداسیون بهتری داشته باشد. بنابراین گیاه می تواند آن را بهتر جذب کند و اصلاح خاک نیز با سرعت بیشتری اتفاق می افتد. این محصول در سال های اخیر بهدلیل افزایش pH خاک های زراعی، آهکی شدن خاک ها و افت عملکرد محصولات، بسیار مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است.
آیا گوگرد بنتونیت دار برای خاک های ایران مناسب است؟
بیشتر خاک های کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران دارای آهک بالا و قلیایی هستند. این ویژگی باعث می شود که گیاهان نتوانند عناصر غذایی حیاتی مانند آهن، روی، و فسفر را به خوبی جذب کنند. یکی از بهترین، اقتصادی ترین و موثرترین راه حل ها برای این مشکل، استفاده از گوگرد بنتونیت دار است.
گوگرد بنتونیت دار چیست؟
این محصول یک نوع کود و اصلاح کننده خاک است. این محصول از ترکیب گوگرد عنصری (Elemental Sulfur) و خاک رس بنتونیت (Bentonite Clay) به دست می آید. گوگرد به تنهایی در آب نامحلول است و تجزیه آن در خاک به کندی صورت می گیرد. بنتونیت نوعی خاک رس است که خاصیت تورم پذیری بسیار بالایی دارد و می تواند چندین برابر وزن خود آب جذب کند. ترکیب این دو ماده باعث می شود که وقتی کود در معرض رطوبت خاک قرار می گیرد، بنتونیت متورم شده و ذرات گوگرد را متلاشی کرده و به ذرات بسیار ریزی تبدیل کند. این کار سطح تماس گوگرد را با میکروارگانیسم های خاک را افزایش داده و فرآیند اکسیداسیون را تسریع می بخشد.
ترکیب رایج این کود معمولاً شامل ۷۵% تا ۹۰% گوگرد و ۱۰% تا ۱۵% بنتونیت است.
مکانیسم اثر: گوگرد بنتونیت دار چگونه در خاک عمل می کند؟
عملکرد این کود در خاک طی یک فرآیند فیزیکی و بیولوژیکی انجام میشود:
- جذب رطوبت (مرحله فیزیکی): پس از استفاده در خاک و آبیاری، بنتونیت موجود در کود آب را جذب کرده و به شدت متورم می شود.
- تلاشی ذرات: تورم بنتونیت باعث شکسته شدن ساختار گرانول یا پاستیل کود شده و گوگرد به ذرات میکروسکوپی تبدیل می شود.
- اکسیداسیون (مرحله بیولوژیکی): باکتری های اکسیدکننده گوگرد در خاک (به ویژه باکتری های گونه تیوباسیلوس) وارد عمل شده و گوگرد عنصری (S) را به یون سولفات (۲-SO۴) تبدیل می کنند.
- تولید اسید سولفوریک: در نتیجه این اکسیداسیون، مقدار کمی اسید سولفوریک (H۲SO۴) در محیط اطراف ریشه تولید شده که باعث کاهش موضعی pH خاک می گردد.
مزایای گوگرد بنتونیت دار
- افزایش جذب عناصر ریزمغذی مانند آهن، روی و منگنز
- کاهش pH خاک و اصلاح خاک های آهکی
- تأمین گوگرد قابل جذب برای گیاه
- افزایش عملکرد کمی و کیفی محصولات
- خاصیت دفع آفات و قارچکشی به دلیل بوی خاص گوگرد
- بهبود رنگ، طعم و عطر میوه ها
- افزایش فعالیت میکروارگانیسم های مفید خاک
- تحریک فرایند اکسیداسیون سریع تر نسبت به گوگرد کشاورزی معمولی
- کمک به کاهش مصرف سایر کودها به دلیل افزایش کارایی آن ها
روش های تولید گوگرد بنتونیت دار
تولید گوگرد بنتونیتی معمولاً از سه روش اصلی انجام می شود:
-
روش هم زدن مذاب (Fusion Process)
در این روش:
- گوگرد تا حدود ۱۲۵ درجه سانتی گراد ذوب می شود.
- بنتونیت خشک شده به مذاب اضافه میشود.
- ترکیب یکنواخت شده و در نهایت به صورت پاستیل یا گرانول شکل میگیرد.
مزیت: یکنواختی بالا، راندمان بیشتر، کیفیت گرانول بهتر
عیب: نیاز به تجهیزات پیشرفته و انرژی بیشتر
-
روش مخلوط کردن پودری (Dry Mixing)
در این روش:
• پودر گوگرد با پودر بنتونیت مخلوط می شود
• سپس تحت فشار به شکل گرانول در می آید
مزیت: هزینه تولید پایین
عیب: کیفیت کمتر و اکسیداسیون ضعیف تر نسبت به روش مذاب
-
روش اکسترودر (Extrusion)
در این روش:
• گوگرد و بنتونیت به کمک اکسترودر تحت فشار بالا تبدیل به گرانول می شوند.
مزیت: شکل دهی بهتر نسبت به روش پودری
عیب: یکنواختی کمتر از روش مذاب
مراحل تولید گوگرد بنتونیت دار
همانطور که پیش تر اشاره شد، تولید این محصول نیازمند تکنولوژیهای خاصی است تا ترکیب همگنی از گوگرد و بنتونیت به دست آید. مراحل کلی تولید عبارتند از:
- ذوب گوگرد: گوگرد خام در کورههای مخصوص تا دمای حدود تا درجه سانتی گراد حرارت داده می شود تا به حالت مایع درآید.
- آماده سازی بنتونیت: خاک بنتونیت با مش (دانه بندی) بسیار ریز آسیاب شده و کاملا خشک می شود.
- مخلوط سازی (میکس): بنتونیت پودری به نسبت مشخص (مثلاً ) به آرامی به گوگرد مذاب اضافه شده و توسط همزن های قوی با دور بالا مخلوط می شود تا یک سوسپانسیون یکنواخت ایجاد گردد.
- شکل دهی و خنک سازی: ترکیب مذاب وارد دستگاه های شکل دهنده (گرانولاتور یا درام های خنک کننده) می شود تا به فرم نهایی خود تبدیل شده و جامد گردد.
فرایند فعال سازی بنتونیت
بنتونیت برای استفاده در گوگرد باید فعال سازی شود تا خاصیت تورمی خود را حفظ کند.
مراحل فعال سازی شامل موارد ذیل است:
- خشک کردن اولیه
- آسیاب ریز
- افزودن مواد قلیایی ملایم برای افزایش قدرت جذب آب
- کنترل دانه بندی
نکته: بنتونیت فعال در تماس با آب خاک متورم شده و ترک های ریز ایجاد می کند که باعث خردشدن گوگرد و افزایش سرعت اکسیداسیون آن می شود.
گوگرد بنتونیت دار به چه فرم هایی در بازار وجود دارد؟
گوگرد بنتونیتی معمولاً در سه فرم عرضه می شود:
-
گوگرد بنتونیت دار گرانوله
- پرمصرف ترین فرم.
- مناسب استفاده با دستگاه کودپاش.
- پخش یکنواخت و دوام مناسب.
-
گوگرد بنتونیت دار عدسی (پاستیلی)
- شکل عدسی یا کروی.
- ظاهر زیباتر و گردتر.
- مناسب استفاده در باغات و مزارع بزرگ.
-
گوگرد بنتونیتی پودری (کمتر رایج)
- برای استفاده در ترکیب خاک گلدان یا بستر کشت.
- سرعت حل شوندگی بالا.
- احتمال کلوخه شدن در خاک های خشک.
زمان و نحوه مصرف گوگرد بنتونیت دار
برای دریافت بهترین نتیجه، رعایت اصول مصرف این کود الزامی است:
- زمان مصرف: بهترین زمان استفاده از این کود، پاییز و زمستان (قبل از شروع فصل رشد) یا در زمان آماده سازی زمین پیش از کشت است. از آنجایی که اکسیداسیون گوگرد فرآیندی زمان بر است، مصرف زودهنگام به باکتری ها فرصت کافی برای تبدیل گوگرد به سولفات را می دهد.
- نحوه مصرف در زراعت: به صورت پیش کشت روی خاک پخش شده و با شخم یا دیسک با خاک مخلوط می شود (در عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتری).
- نحوه مصرف در باغات: بهترین روش، استفاده به صورت چالکود یا کانال کود در قسمت سایه انداز درخت است.
- میزان مصرف: بسته به نوع محصول و نتیجه آزمون خاک، معمولاً بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار متغیر است.
مقدار مصرف گوگرد بنتونیت دار
میزان مصرف بر اساس نوع محصول متفاوت است:
- باغات: ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم در هکتار
- زراعت: ۲۰۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم در هکتار
- گلخانه: ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار
- فضای سبز: ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار
نکته مهم: همیشه گوگرد بنتونیتی باید در خاک قرار گیرد (دفن شود) تا بهترین اثر را داشته باشد.
نکته طلایی برای کشاورزان
همانطور که گفته شد، تبدیل گوگرد به فرم قابل جذب (۲-SO۴) توسط باکتری ها انجام می شود. بنابراین، استفاده همزمان از باکتری تیوباسیلوس (مایه تلقیح گوگرد) همراه با کود حیوانی پوسیده، سرعت اثربخشی گوگرد بنتونیت دار را چندین برابر می کند.
گوگرد بنتونیتی یکی از بهترین و مؤثرترین کودهای گوگردی برای اصلاح خاک، افزایش کیفیت محصولات و بهبود جذب عناصر غذایی است. این کود به خصوص برای خاک های آهکی ایران بسیار مناسب بوده و باعث افزایش عملکرد زراعی و باغی می شود. توصیه می کنیم قبل از خرید و مصرف هر گونه کود و نهاده های کشاورزی حتما با کارشناسان مربوطه مشورت کنید. اینترنت و فضای مجازی منبع کاملی برای مقدار و نحوه مصرف نمی باشد.
