مقایسه قهوه عربیکا و روبوستا

راهنمای جامع شناخت انواع قهوه و تفاوت عربیکا و روبوستا

قهوه یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌ های جهان است که میلیون‌ ها نفر روز خود را با آن آغاز می‌ کنند. این نوشیدنی نه تنها به‌ دلیل طعم و عطر بی‌نظیرش، بلکه به‌ خاطر فواید سلامتی، نقش اقتصادی گسترده و تنوع گونه‌ ها، جایگاهی ویژه در فرهنگ جهانی دارد. مقایسه قهوه عربیکا و روبوستا و همچنین قهوه تک خاستگاه برای بسیاری از دوستداران این نوشیدنی جذاب است. قهوه لیبریکا و قهوه اکسلسا نیز دو نوع کمتر شناخته شده هستند که ۱% تولید جهانی را تشکیل می دهند.

تاریخچه قهوه: از اتیوپی تا جهان مدرن

تاریخچه قهوه با افسانه‌ ای جذاب آغاز می‌ شود. طبق افسانه، یک چوپان اتیوپیایی به نام کالدی در قرن ششم میلادی متوجه شد که بزهایش پس از خوردن دانه‌ های گیاهی خاص، پرجنب‌ و جوش می‌ شوند. این گیاه همان Coffea بود که منشأ آن به جنگل‌ های جنوب غربی اتیوپی برمی‌ گردد. قهوه ابتدا در اتیوپی به صورت خام خورده می‌ شد. اما در قرن یازدهم به نوشیدنی گرم تبدیل شد. گیاه قهوه در قرن پانزدهم از دریای سرخ به یمن منتقل شد و از آنجا به امپراتوری عثمانی، اروپا و سپس آمریکا گسترش یافت.

توسعه جهانی قهوه

در قرن هفدهم، قهوه به اروپا رسید و کافه‌ ها به مراکز فرهنگی تبدیل شدند. اختراع ماشین اسپرسو در ایتالیا در قرن نوزدهم، قهوه را به سطح جدیدی برد. امروزه، قهوه دومین کالای تجاری جهان پس از نفت است. بیش از ۶۰ کشور آن را تولید می‌ کنند که برزیل و ویتنام در صدر آن ها هستند.

انواع دانه‌ های قهوه : چهار نوع اصلی

دانه‌ های قهوه از گیاه Coffea به دست می‌ آیند که بیش از ۱۰۰ گونه دارد. اما چهار نوع اصلی در بازار تجاری غالب هستند: عربیکا، روبوستا، لیبریکا (Liberica) و اکسلسا (Excelsa). هر کدام ویژگی‌ های منحصر به‌ فردی در طعم، کافئین و شرایط کشت دارند.

• عربیکا (Arabica): حدود ۶۰% تولید جهانی را تشکیل می‌ دهد و به دلیل طعم ملایم و پیچیده‌ اش محبوب است.
• روبوستا (Robusta): ۴۰% بازار را دارد و برای کافئین بالا و مقاومت بیشتر شناخته می‌ شود.
• لیبریکا (Liberica): کمتر از ۲% تولید جهانی، با طعم چوبی و گل‌ دار.
• اکسلسا (Excelsa): زیرگونه‌ ای از لیبریکا، با طعم میوه‌ ای و اسیدی است.

عربیکا (Arabica): ملکه دانه‌ های قهوه

قهوه عربیکا محبوب‌ ترین نوع قهوه در جهان است و اغلب در ارتفاعات ۹۰۰ تا ۲۰۰۰ متر رشد می‌ کند. بذر این گیاه به شرایط آب‌ و هوایی حساس است اما نتیجه آن طعم پیچیده و عطر مطلوب می‌ باشد.

عربیکا در حال حاضر حدود ۶۰% تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. منشأ قهوه عربیکا به ارتفاعات جنوب غربی اتیوپی و یمن برمی‌ گردد. این گونه قهوه نتیجه هیبرید طبیعی بین Coffea canephora و Coffea eugenioides است که بیش از نیم میلیون سال پیش رخ داده است.

ویژگی‌ های ظاهری و کشت

گیاه عربیکا در ارتفاعات حداقل ۶۰۰ تا حداکثر ۲۳۰۰ متری رشد می‌ کند. این گیاه دارای برگ‌ های براق و سبز تیره، گل‌ های سفید معطر و میوه‌ های قرمز است. دانه‌ های عربیکا بیضی‌ شکل و بزرگ‌ تر هستند و کشت آن حساس‌ تر است. چرا که نیاز به شرایط آب‌ و هوایی خاص دارد. کشورهای اصلی تولید کننده شامل کلمبیا، اتیوپی و برزیل هستند.

پروفایل طعم عربیکا

عربیکا طعمی ملایم، شیرین، با نت‌ های میوه‌ ای، شکلاتی، کاراملی و آجیلی دارد. اسیدیته آن ملایم و کافئین حدود ۱.۲% تا ۱.۵% است. عربیکا برای قهوه‌ های اسپشیالتی specialty مناسب است.

مزایای قهوه عربیکا

• طعم متعادل و پیچیده

• مناسب برای قهوه اسپرسو تک‌ خاستگاه

• بهترین گزینه برای قهوه‌ های تخصصی (Specialty Coffee)

ویژگی‌ های کلی قهوه عربیکا

• طعم: ملایم، شیرین، همراه با نُت‌ های گلی، میوه‌ ای و شکلاتی.

• اسیدیته: متوسط تا بالا (مطلوب برای حرفه‌ ای‌ ها)

• کافئین: کمتر (حدود ۱–۱.۵٪)

• شکل دانه: بیضی و خط وسط منحنی.

• کیفیت: بالاتر از روبوستا.

• قیمت: گران‌

روبوستا (Robusta): جنگجوی مقاوم قهوه

روبوستا، با نام علمی Coffea canephora، گونه‌ ای مقاوم است که حدود ۳۰% تولید جهانی را تشکیل می‌ دهد. منشأ روبوستا به آفریقای مرکزی برمی‌ گردد. این گیاه تحمل بالایی نسبت به گرما و خشکی دارد و به‌ دلیل کافئین زیاد، طعم قوی‌ تری ایجاد می‌ کند.

ویژگی‌ های ظاهری و کشت

گیاه روبوستا در ارتفاعات پایین‌ تر (۰ تا ۸۰۰ متری) رشد می‌ کند. در مقایسه با عربیکا دانه‌ های گرد و کوچک‌ تری دارد و مقاوم به آفات است. کشورهای اصلی تولیدکننده آن نیز ویتنام، هند و برزیل هستند.

پروفایل طعم

روبوستا طعمی تلخ، earthy، چوبی و آجیلی دارد. این گونه از قهوه تلخی قوی داشته و کافئین آن حدود ۲.۷% است. اغلب در  قهوه های بلند blends اسپرسو برای کرما crema بهتر استفاده می‌ شود.

ویژگی‌ های کلی قهوه روبوستا

• طعم: تلخ، خاکی، چوبی، گاهی آجیل‌ گونه

• کافئین: زیاد (حدود ۲–۲.۷٪)

• غلظت: بیشتر از عربیکا

• شکل دانه: گرد با خط وسط مستقیم

• قیمت: ارزان‌

مزایای روبوستا

• مناسب برای ترکیب‌های اسپرسو (Blends)

• تولید کرمای بیشتر در اسپرسو

• قیمت اقتصادی

• مقاومت بالا در برابر آفات و دما

تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا (مقایسه تخصصی)

جدول مقایسه عربیکا و روبوستا