قارچکش تبوکونازول

قارچکش تبوکونازول (Tebuconazole) | خرید و مصرف انواع فرمول ها و ترکیبات رایج

قارچکش تبوکونازول یکی از مهم‌ترین قارچ کش های سیستمیک گروه تری‌ آزول است.تبوکونازول برای کنترل طیف گسترده‌ ای از بیماری‌ های قارچی در محصولات زراعی، باغی و سبزیجات کاربرد دارد. این قارچکش به دلیل اثر حفاظتی، درمانی و ریشه‌ کنی قوی در مدیریت بیماری‌ های قارچی نقشی کلیدی دارد.

ساختار شیمیایی و مشخصات فیزیکوشیمیایی

• نام عمومی: تبوکونازول (Tebuconazole)

• فرمول مولکولی: C₁₆H₂₂ClN₃O

• جرم مولکولی: حدود ۳۰۷.۸ گرم بر مول

• طبقه‌ بندی: تری‌آزول، قارچ کش سیستمیک

• حالت فیزیکی: پودر یا مایع بسته به فرمولاسیون

این ساختار شیمیایی به تبوکونازول اجازه می‌ دهد که پس از جذب از سطح برگ یا بذر، به صورت سیستمیک در گیاه توزیع شده و فعالیت درمانی و حفاظتی ارائه دهد.

تاریخچه و جایگاه کاربرد

برای نخستین بار تبوکونازول در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی مورد بررسی قرار گرفت. این ترکیب قارچکش به دلیل طیف کاربردی بالا، به سرعت در بیش از ۵۰ کشور ثبت و استفاده شد. تبوکونازول از آن زمان تاکنون تبدیل به یکی از پرمصرف‌ ترین قارچ‌ کش‌ های سیستمیک در جهان شده است.

مکانیسم اثر قارچکش تبوکونازول

تبوکونازول با مهار بیوسنتز ارگوسترول در قارچ‌ ها، به عنوان DMI Fungicide عمل می‌ کند. ارگوسترول یک جزء ضروری غشای سلولی قارچ است و وقتی سنتز آن مختل شود، غشای سلولی تخریب شده و رشد قارچ متوقف می‌ شود.

قارچکش تبوکونازول بر کدام قارچهای بیماری زا موثر است؟

تبوکونازول در برابر انواع پاتوژن‌ های قارچی عملکرد بسیار خوبی دارد و می‌ تواند در کنترل بیماری‌ های برگ، ساقه، میوه و حتی بیماری‌ های خاکزی موثر باشد. مهمترین بیماری های قارچی قابل کنترل با تبوکونازول  عبارتند از:

• زنگ‌ ها (Puccinia spp.)
• سفیدک‌ ها (Erysiphe spp.)
• Septoria، Rhizoctonia، فوزاریوم Fuzarium
• اسکلروتینیوم و لکه‌ های برگی مختلف

خرید قارچکش تبوکونازول

تبوکونازول با توجه به نوع کاربرد (ضدعفونی بذر، محلول‌پاشی برگی، مصرف باغی یا زراعی) در غلظت‌ ها و فرمولاسیون‌ های مختلفی تولید و عرضه می‌ شود. درصد ماده مؤثره (Active Ingredient) در هر فرمول متفاوت است.

فرمولاسیون‌ های مایع (برای محلول‌ پاشی)

EC (Emulsifiable Concentrate) کنسانتره امولوسیون شونده

رایج‌ ترین فرم در بازار

• Tebuconazole 250 EC (25%)

• ۴۳۰ EC (43%)

• ۲۰۰ EC (20%)

• ۱۲۵ EC (12.5%)

کاربرد: کنترل زنگ‌ ها، سفیدک‌ ها، لکه برگی، فوزاریوم، سپتوریا و بیماری‌ های خوشه در غلات

EW (Emulsion in Water) امولوسیون در آب

• ۲۵۰ EW (25%)

• ۴۳۰ EW (43%)

مزایا: پایداری بهتر و سمیت کمتر نسبت به EC در برخی شرایط

SC (Suspension Concentrate) کنسانتره سوسپانسیون

• ۲۵۰ SC (25%)

• ۵۰۰ SC (50%)

مزایا: پخش یکنواخت‌ تر، خطر اشتعال کمتر نسبت به EC

تبوکونازول مخصوص بذر (قارچکش بذرمال)

FS (Flowable Concentrate for Seed Treatment)

• ۶۰ FS (6%)

• ۱۲۰ FS (12%)

• ۱۵۰ FS (15%)

• ۲۵۰ FS (25%)

مناسب مصرف برای کنترل:

• سیاهک گندم و جو

• فوزاریوم بذر زاد

• رایزوکتونیا

• بیماری‌ های خاکزاد اولیه

DS (Dry Seed Treatment Powder) پودر بذرمال خشک

• ۲% DS تبوکونازول

• ۳% DS تبوکونازول

• ۶% DS تبوکونازول

کاربرد: پودر خشک مخصوص ضدعفونی بذر

قارچکش تبوکونازول پودری

WP (Wettable Powder)

• ۲۵ WP (25%) تبوکونازول

• ۵۰ WP (50%) تبوکونازول

نکته: کمتر رایج در سال‌ های اخیر نسبت به EC و SC

تبوکونازول های ترکیبی (بسیار مهم در مدیریت مقاومت)

امروزه تبوکونازول اغلب به صورت ترکیبی عرضه می‌شود:

سوال: چرا تبوکونازول با قارچکش های دیگر ترکیب می شود؟

پاسخ : جلوگیری از بروز مقاومت (Resistance Management)

مقایسه انواع فرمول و فرم های تباکونازول

نکته مهم 

• عدد کنار فرمولاسیون نشان‌ دهنده درصد وزنی (w/w%) یا حجمی (v/w%) ماده مؤثره در محصول تجاری است.
• افزایش درصد به معنی افزایش دوز مصرف نیست؛ بلکه مقدار مصرف بر اساس توصیه برچسب تنظیم می‌ شود.

نحوه مصرف تبکونازول

۱. ضدعفونی بذر

• برای کنترل سیاهک‌ های گندم، جو و ذرت

• معمولاً در فرمولاسیون های DS یا FS استفاده می‌ شود.

• درصد مصرف بسته به نوع بذر و بیماری دارد، اما معمولاً بین ۱ تا ۳ درصد وزن بذر توصیه می‌ شود.

۲. محلول‌ پاشی روی گیاه

• برای کنترل بیماری‌ های برگ مثل زنگ‌ ها، سفیدک‌ ها و لکه‌ ها

• بسته به محصول و شرایط، معمولاً بین ۰.۲ تا ۱ لیتر در هکتار در فرمول‌ های EW و EC توصیه می‌ شود.

نکته مهم: همیشه به برچسب محصول و دستورالعمل شرکت سازنده توجه کنید، زیرا میزان مصرف می‌تواند بسته به نوع بیماری و شرایط اقلیمی متفاوت باشد.

تداخلات و اختلاط با سایر ترکیبات

تبوکونازول در اغلب موارد با سایر قارچ‌ کش‌ ها، حشره‌ کش‌ ها و حتی برخی حلال‌ ها قابل اختلاط است، اما:

• قبل از اختلاط، آزمایش اختلاط در آب را انجام دهید.
• از اختلاط با ترکیبات قلیایی و بعضی روغن‌ های سنگین خودداری شود.
• برای مدیریت مقاومت، از ترکیب با قارچ‌ کش‌ های با مکانیزم اثر متفاوت استفاده شود.

انبارداری و نگهداری

برای حفظ کیفیت قارچ‌ کش:

• در بسته‌ بندی اصلی، در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری شود.
• دور از غذا، خوراک دام، کودها و سایر مواد شیمیایی انبار شود.
• دمای مناسب انبار بین ۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌ گراد است.
• از یخ‌ زدگی یا حرارت بالا جلوگیری شود تا پایداری ماده فعال حفظ گردد..

هشدارها و ایمنی

تبوکونازول دارای سمیت نسبتاً کم برای پستانداران است اما باید موارد ایمنی رعایت شود:

اقدامات ایمنی

• هنگام مخلوط‌ سازی و سمپاشی از لباس محافظ، دستکش، عینک و ماسک استفاده شود.
• از مصرف در نزدیکی منابع آب و کندوهای زنبور خودداری شود.
• از تماس مستقیم با پوست و چشم جلوگیری شود.
• در صورت تماس، ناحیه را فوراً با آب بشویید.

سمیت محیطی

برخی سازمان‌ های محیط زیست، تبوکونازول را به عنوان ممکن است سرطان‌ زا یا مختل‌کننده اندوکرین طبقه‌ بندی کرده‌اند، بنابراین رعایت دستورالعمل‌ های مصرف حیاتی است.

مزایا و نکات کلیدی

• یک قارچ‌ کش سیستمیک با طیف وسیع
• هم حفاظت پیشگیری و هم درمان بیماری ها
• مناسب برای کاربردهای بذر و برگ
•  قابلیت ترکیب با بسیاری از فرمول‌ ها
• کاربرد جهانی در محصولات مختلف

قارچ‌کش تبوکونازول یکی از پرفروش‌ ترین و موثرترین قارچکش های سیستمیک در کشاورزی مدرن است. تبوکونازول با مکانیسم اثر ویژه، طیف کاربردی گسترده و چندین فرمولاسیون، ابزار قدرتمندی برای مدیریت بیماری‌ های قارچی محسوب می‌ شود. با رعایت اصول ایمنی، انبارداری صحیح و استفاده به‌ موقع، می‌ تواند به بهبود سلامت گیاهان و افزایش عملکرد محصولات کمک چشمگیری کند.