سایپرمترین

سایپرمترین (Cypermethrin) | خرید، کاربرد، نحوه مصرف، مزایا و نکات ایمنی

سایپرمترین (Cypermethrin) یکی از پرکاربردترین حشره‌ کش‌ های شیمیایی از گروه پیرتروئیدهای سنتتیک است. این حشره کش به دلیل اثرگذاری سریع، طیف وسیع کنترل آفات و پایداری مناسب در کشاورزی، دامپزشکی و بهداشت عمومی استفاده می‌ شود. سم سایپرمترین با تأثیر بر سیستم عصبی حشرات، باعث فلج و مرگ سریع آن‌ ها می‌ شود. سایپرمترین به‌ صورت تماسی و گوارشی عمل کرده و در کنترل بسیاری از آفات مکنده و جونده مؤثر است. سایپرمترین ۴۰% خرید سایپرمترین مصرف سایپرمترین

فرمول شیمیایی و ویژگی‌ ها

• نام شیمیایی: Cypermethrin

• گروه شیمیایی: Pyrethroid

• فرمول مولکولی: C₂₂H₁₉Cl₂NO₃

• نحوه اثر: اختلال در کانال‌ های سدیمی اعصاب حشرات.

• پایداری: نسبتاً پایدار در محیط، حساس به نور مستقیم خورشید.

از کدام سم سایپرمترین استفاده کنیم؟

سم سایپرمترین (Cypermethrin) در بازار نهاده‌ های کشاورزی و بهداشت عمومی، در غلظت‌ های مختلف ماده مؤثره و با فرمولاسیون‌ های متفاوت عرضه می‌ شود. انتخاب درصد مناسب به نوع مصرف، آفت هدف و محل استفاده بستگی دارد.

• سایپرمترین ۱۰٪ (۱۰% EC)

• یکی از رایج ترین غلظت‌ ها در بازار است.
• بیشتر در کنترل آفات بهداشتی و خانگی کاربرد دارد.
• مناسب برای سوسک، مگس، پشه، مورچه و سایر حشرات شهری است.
• در برخی موارد برای مصرف کشاورزی سبک نیز استفاده می‌ شود.
• معمولاً به‌ صورت امولسیون شونده (EC) عرضه می‌ گردد.

• سایپرمترین ۲۵٪ (۲۵% EC)

• غلظت متوسط
• کاربرد محدودتر نسبت به ۱۰ و ۴۰ درصد
• مناسب برای کنترل آفات در فضاهای عمومی، دامداری‌ ها و برخی محصولات کشاورزی
• قدرت اثر بالاتر نسبت به ۱۰٪ با مصرف کمتر در واحد سطح

• سایپرمترین ۴۰٪ (۴۰% EC)

• پرکاربردترین غلظت در کشاورزی حرفه‌ ای
• مناسب برای محصولات زراعی، باغی و سبزیجات
• مؤثر علیه طیف وسیعی از آفات جونده و مکنده
• دوز مصرفی کمتر به‌ دلیل درصد بالاتر ماده مؤثره
• انتخاب رایج برای مزارع بزرگ و سم‌ پاشی‌ های وسیع

• سایپرمترین با غلظت‌ های پایین (پودری یا گرد)

• معمولاً با درصدهای کمتر از ۵٪
• بیشتر در کاربردهای خانگی، انبارها و محیط‌ های بسته
• به‌ صورت گردپاش یا طعمه‌ ای عرضه می‌ شود
• مناسب برای مصرف غیرکشاورزی

جدول غلظت‌ های رایج Cypermethrin

نحوه و مقدار مصرف پیشنهادی سایپرمترین

مقدار مصرف بسته به نوع محصول، آفت و فرمولاسیون سم متفاوت است. جدول زیر مقادیر رایج و عمومی را نشان می‌ دهد:

مکانیسم اثر سایپرمترین (Cypermethrin)

سایپرمترین از گروه حشره‌ کش‌ های پیرتروئیدی سنتتیک است و مکانیسم اثر آن بر پایه اختلال در سیستم عصبی حشرات می‌ باشد. این سم با تأثیر مستقیم بر انتقال پیام‌ های عصبی، باعث فلج و در نهایت مرگ آفت می‌ شود.

اثر بر کانال‌ های سدیمی (Sodium Channels)

مهم‌ترین مکانیسم اثر سایپرمترین، باز نگه‌ داشتن کانال‌ های سدیمی وابسته به ولتاژ در غشای سلول‌ های عصبی حشرات است.

• در حالت طبیعی، کانا ل‌های سدیمی فقط برای مدت بسیار کوتاهی باز می‌ شوند.

• سایپرمترین باعث می‌ شود این کانال‌ ها مدت طولانی‌ تری باز بمانند.

• ورود بیش‌ ازحد یون سدیم (Na⁺) به داخل نورون رخ می‌ دهد.

• این وضعیت منجر به تحریک مداوم، تخلیه عصبی غیرطبیعی و ناتوانی در انتقال پیام عصبی می‌ شود.

بروز علائم عصبی در آفات

در اثر این اختلال عصبی، حشرات علائم زیر را نشان می‌ دهند:

• بی‌قراری و حرکات نامنظم

• لرزش و تشنج

• فلج سریع عضلات

• توقف تغذیه

• مرگ در مدت کوتاه پس از تماس یا تغذیه

نحوه ورود به بدن آفت

سایپرمترین از دو مسیر اصلی وارد بدن حشره می‌ شود، به همین دلیل، این سم هم روی آفات مکنده و هم جونده مؤثر است.

• تماسی: نفوذ از کوتیکول بدن حشره

• گوارشی: ورود از طریق تغذیه از گیاه سم‌ پاشی‌ شده

انتخاب‌ پذیری و سمیت انتخابی

• حشرات به سایپرمترین حساس‌تر از پستانداران هستند.

• در بدن پستانداران، این سم سریع‌ تر متابولیزه و دفع می‌ شود.

• با این حال، در دوز بالا می‌ تواند برای انسان و دام نیز خطرناک باشد.

طبقه‌ بندی مکانیسم اثر (IRAC)

طبق کمیته بین‌ المللی مقاومت به حشره‌ کش‌ ها (IRAC):

• گروه اثر: 3A

• نوع اثر: تعدیل‌ کننده کانال‌ های سدیمی

این طبقه‌ بندی در برنامه‌ های مدیریت مقاومت آفات (IRM/IPM) اهمیت زیادی دارد.

ارتباط مکانیسم اثر با مقاومت آفات

مصرف مداوم سایپرمترین می‌ تواند باعث:

• تغییر در ساختار کانال‌ های سدیمی

• کاهش حساسیت سیستم عصبی آفت

• بروز مقاومت ژنتیکی

بنابراین توصیه می‌ شود:

• از سموم با مکانیسم اثر متفاوت به‌صورت تناوبی استفاده شود.

• تعداد دفعات مصرف در یک فصل محدود گردد.

مزایای استفاده از سم سایپرمترین

• کارایی بالا: کنترل سریع و مؤثر طیف وسیعی از آفات بدون نیاز به دوزهای بالا.
• دوام مناسب: روی سطوح داخلی تا هفته‌ ها مؤثر است و نفوذ خوبی در برگ‌ ها دارد.
• اقتصادی: هزینه نسبتاً پایین و دسترسی آسان در بازار.
• کم‌ خطر برای برخی گونه‌ ها: اگر طبق دستورالعمل استفاده شود، ریسک کمتری برای انسان و حیوانات خانگی دارد.

عوارض جانبی و خطرات سم سایپرمترین

سایپرمترین علی‌ رغم مزایای زیاد، دارای عوارض زیر نیز است:

• برای انسان: تحریک پوست، چشم، خارش، سوزش، سردرد، تهوع، استفراغ، ضعف عضلانی و در موارد شدید تشنج. تماس پوستی ممکن است باعث بی‌ حسی یا حساسیت شود. مصرف خوراکی می‌ تواند کشنده باشد.
• اثرات مزمن: اختلال در سیستم تولیدمثل، آسیب عصبی، افزایش خطر سرطان (مانند تومورهای ریه در موش‌ ها) و آسیب ژنتیکی.
• برای حیوانات: سمیت بالا برای گربه‌ ها به دلیل کمبود آنزیم UGT1A6، که می‌ تواند کشنده باشد. در سگ‌ ها و دیگر پستانداران کمتر خطرناک است.

تأثیرات محیطی سم سایپرمترین

سایپرمترین سمیت بالایی برای ماهی‌ ها و حشرات آبزی دارد. همچنین در رده سموم خطرناک برای زنبور عسل است و می‌ تواند اکوسیستم‌ های آبی را مختل کند. این سم بر حشرات مفید نیز تأثیر گذار بوده و ممکن است باعث کاهش جمعیت زنبورها شود. با این حال، در خاک و گیاهان به سرعت تجزیه شده و تحت تأثیر نور خورشید، آب و اکسیژن قرار می‌ گیرد.

نکات ایمنی در استفاده از سم سایپرمترین

طبق مقررات سازمان‌ هایی مانند EPA و WHO، سایپرمترین به عنوان ماده‌ ای با خطر متوسط طبقه‌ بندی شده است. در اتحادیه اروپا، اثرات هورمونی آن مورد بررسی است. نکات ایمنی:

• استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند دستکش، ماسک و عینک.
• اجتناب از مصرف در نزدیکی آب‌ها یا مناطق حساس محیطی.
• رعایت دوز توصیه‌ شده و فاصله زمانی بین سم‌ پاشی‌ ها.
• در صورت مسمومیت، به پزشک مراجعه کنید و متابولیت‌ های ادراری را بررسی نمایید.