صنایع غذایی کشاورزی

صنایع غذایی کشاورزی چیست؟

صنایع غذایی یعنی مجموعه‌ ای از فعالیت‌ ها، فناوری‌ ها و فرآیندهایی که برای تولید، فرآوری، نگهداری، بسته‌ بندی و توزیع مواد غذایی به کار می‌ رود. به زبان ساده، وقتی محصول کشاورزی، دامی یا دریایی از حالت اولیه خارج می‌ شود و با روش‌ های صنعتی یا نیمه‌ صنعتی به غذایی آماده یا فرآوری‌ شده تبدیل می‌ شود، وارد حوزه‌ی صنایع غذایی می‌ شود.

این حوزه شامل ایمنی غذایی، بهداشت، کنترل کیفیت، نوآوری در فرمولاسیون، بسته‌بندی و بازاریابی هم می‌شود. صنایع غذایی کشاورزی به عنوان یک بخش حیاتی از اقتصاد کشورها و منبعی برای تأمین نیازهای اساسی جامعه، نقش بسزایی در توسعه اقتصادی و امنیت غذایی جامعه دارند.

.

تأمین امنیت غذایی

صنایع غذایی کشاورزی نقش بسزایی در تأمین امنیت غذایی جامعه دارند. با توسعه این صنایع، تولید محصولات غذایی بهبود می‌یابد و امکان تأمین نیازهای غذایی جامعه در سطح داخلی افزایش می‌یابد. صنایع غذایی کشاورزی به عنوان زنجیره تأمین غذا، از مرحله تولید، فرآوری، حمل و نقل، ذخیره‌سازی تا توزیع، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی جامعه ایفا می‌کنند.

.

ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی

صنایع غذایی کشاورزی یکی از بزرگترین اشتغال‌زایی‌کنندگان در بسیاری از کشورها هستند. توسعه این صنایع، ایجاد فرصت‌ های شغلی در زمینه‌ های مختلف از جمله تولید، بسته‌ بندی، حمل و نقل، فروش و بازاریابی را به همراه دارد. از این رو، صنایع غذایی کشاورزی می‌ توانند به رشد اقتصادی کشورها و کاهش بیکاری کمک قابل توجهی نمایند.

صادرات و تجارت بین المللی

توسعه صنایع غذایی کشاورزی، به ویژه در کشورهای دارای منابع غذایی غنی، می‌تواند به ایجاد تجارت بین‌المللی و صادرات محصولات خوراکی کمک کند. این صادرات غیر نفتی و غیر فسیلی نه تنها درآمد زایی برای کشورها را افزایش می‌ دهد، بلکه به تقویت روابط بین‌ المللی و تبادل فرهنگی نیز کمک می‌ کند.

.

ارتقای فرآوری و ارزش افزوده

توسعه صنایع فرآوری و تبدیلی خوراکی می‌تواند منجر به ارتقای فرآوری محصولات غذایی شود. این امر باعث افزایش ارزش افزوده محصولات می‌شود و درآمد کشاورزان را بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، فرآوری محصولات غذایی می‌تواند باعث افزایش ماندگاری و دسترس‌ پذیری آنها در بازار شود.

.

حفظ محیط زیست و توسعه پایدار

توسعه صنایع غذایی کشاورزی می‌تواند در جهت حفظ محیط زیست و توسعه پایدار گام‌های مهمی بردارد. افزایش کارآمدی در استفاده از منابع آبی، کاهش ضایعات و فاضلاب‌های تولیدی و استفاده بهینه از انرژی، از جمله نتایج این توسعه است که می‌ تواند به بهبود وضعیت محیط زیست کمک کند.

دسته های صنایع غذایی کشاورزی

دسته بندی های این صنعت از لحاظ نوع محصول نهایی در هر کشوری می تواند متفاوت باشد، اما عموما می توان صنایع غذایی را به دسته های زیر تقسیم کرد:

فرآوری تولیدات گیاهی

• شامل فرآوری محصولاتی مانند گندم، جو، برنج، سیب زمینی، گوجه‌ فرنگی و سبزیجات است. این فرآوری می‌ تواند شامل خشک کردن، خرد کردن، بسته‌ بندی، تولید محصولات آرد، روغن، لبنیات، آبمیوه، کنسرو و سایر محصولات فرآوری شده باشد.

صنایع دام و طیور

• شامل فرآوری محصولات دامی و طیوری مانند گوشت قرمز، گوشت سفید، شیر، تخم‌مرغ، عسل و محصولات لبنی است. در این صنایع، فرآوری، بسته‌بندی و تولید محصولاتی مانند لبنیات، گوشت و محصولات فرآوری شده دیگر انجام می‌ شود.

شیلات و آبزی‌ پروری

• شامل تولید و فرآوری محصولات آبزی مانند ماهی، خرچنگ و میگو است. در این صنعت، پرورش آبزیان در استخرها، فرآوری محصولات مانند تولید ماهی‌ کوب، میگو پروری و تولید محصولات فرآوری شده آبزیان مثل کنسرو ماهی و فیله ماهی صورت می‌گیرد.

صنایع نان و آرد

• شامل تولید نان، نانوایی و تولید آرد می‌ باشد. این صنعت در تولید و فرآوری گندم و سایر غلات برای تولید نان و آرد و تولید محصولات پخت و پز مانند کیک و کلوچه نقش دارد.

قنادی و شکلات‌ سازی

• شامل تولید شیرینی، شکلات، بیسکویت و سایر محصولات شیرین است. در این صنعت، فرآوری مواد اولیه شیرین و تولید محصولات نانوایی و شکلات‌ های مختلف انجام می‌ شود.

صنایع آبمیوه و نوشیدنی

• شامل تولید آبمیوه، نوشیدنی‌ های غیرالکلی و آب‌ معدنی است. در این صنعت، فرآوری میوه‌ ها و تهیه نوشیدنی‌ های مختلف با استفاده از کنسانتره و سایر مواد اولیه صورت می‌ گیرد.

گرایش های صنایع غذایی

صنایع غذایی شاخه‌ ها و زیرشاخه‌ های متنوعی دارد که هر کدام روی نوع خاصی از تولید یا فرآوری مواد غذایی تمرکز می‌کنند. می‌ توان آن‌ ها را به چند دسته اصلی تقسیم کرد:

1. صنایع غذایی کشاورزی و گیاهی

   • فرآوری میوه‌ ها و سبزیجات (مثل کنسرو، خشک‌ کردن، آبمیوه‌ سازی)

   • تولید غلات و آرد

   • تولید روغن‌ های گیاهی

2. صنایع غذایی حیوانی

   • فرآوری گوشت و محصولات گوشتی (سوسیس، کالباس، گوشت منجمد)

   • فرآوری شیر و محصولات لبنی (پنیر، ماست، کره)

   • فرآوری تخم‌ مرغ و محصولات جانبی

3. صنایع نوشیدنی

   • نوشیدنی‌ های غیرالکلی (آبمیوه، نوشابه، چای و قهوه آماده)

   • نوشیدنی‌ های الکلی (شراب، آبجو، مشروبات تقطیری)

4. صنایع قند و شکر و شیرینی

   • تولید شکلات و شیرینی

   • تولید شیرینی‌ های سنتی و صنعتی

   • تولید قند و شکر

5. صنایع کنسرو و آماده‌ سازی غذا

   • تولید غذاهای آماده و نیمه‌ آماده

   • تولید کنسروها و غذای خشک

6. صنایع بسته‌بندی و نگهداری

   • بسته‌ بندی مواد غذایی تازه و فرآوری‌ شده

   • تکنولوژی‌ های نگهداری طولانی‌ مدت (انجماد، خشک‌ کردن، پاستوریزه کردن)

7. صنایع مکمل و تغذیه‌ای

   • تولید افزودنی‌ ها، طعم‌دهنده‌ ها، رنگ‌ ها و ویتامین‌ ها

   • تولید مکمل‌ های غذایی و پروتئینی

در واقع، هر کدام از این شاخه‌ ها شامل تخصص‌ ها و فناوری‌ های خاص خود هستند و بسیاری از آن‌ها با یکدیگر همپوشانی دارند.

تولیدات محصولات تبدیلی و فرآوری کشاورزی نقش بسزایی در توسعه اقتصادی و امنیت غذایی جامعه دارند. با توجه به اهمیت این صنایع، نیاز است که دولت‌ها و سازمان‌های مربوطه برنامه‌ریزی‌های مناسبی را برای توسعه و پشتیبانی از این صنایع ارائه دهند. توسعه صنایع غذایی کشاورزی نه تنها به تأمین امنیت غذایی و اشتغال زایی کمک می‌کند، بلکه به رشد اقتصادی، توسعه پایدار و افزایش تجارت بین‌المللی نیز سبب می‌شود.

این تنها برخی از شاخه‌ های این صنعت مهم هستند و در واقع Food Industry شامل تمام فرآیندها و فعالیت‌ هایی است که به تولید، فرآوری، بسته‌ بندی و توزیع محصولات خوراکی از منابع گیاهی و دامی می‌ پردازد.